waarom schrijft men goedendag en goedenavond maar goedemiddag en goedenacht ?

Dupont, 71 jaar
7 mei 2008

Waarom schrijft men goedendag en goedenavond, maar goedemiddag goedemorgen en goedenacht ?

Antwoord

Beste Denise

De n in goedendag en goedenavond toont ons een stukje Nederlandse taalgeschiedenis: het is een oude naamvals-n die behouden gebleven is. Je zou er trouwens versteld van staan in hoeveel Nederlanse woorden en uitdrukkingen nog naamvalskenmerken terug te vinden zijn: 's morgens (< des morgens), met dien verstande, te allen tijde enz.

Allemaal goed en wel, zal je denken, maar waarom dan wel goedendag en goedenavond, maar niet *goedenmiddag, *goedenmorgen of *goedennacht?  Wel, dat heeft met de uitspraak te maken.

Vroeger hadden al deze woorden een n, want ze zijn alle vijf mannelijk en mannelijke woorden kregen vaak een n (vgl. bv. in gewestelijke taal den boer vs. de boerin). In goedemiddag, goedemorgen en goedenacht is deze n in de loop der tijden uit de spreektaal verdwenen, om de simpele reden dat hij niet hoorbaar was door de daaropvolgende m of n van middag, morgen en nacht.

In goedenavond en goedendag is de n wel hoorbaar en kon hij zich handhaven. De d van dag lokt het uitspreken van de n zelfs uit: beide klanken zijn dentaal, d.w.z. ze worden bij de tanden gevormd. Dit verklaart ook dat de n in grotendeels, 's anderendaags en op den duur bewaard is gebleven. In goedenavond voorkomt de n dat de klinkers e en a op elkaar botsen: als we de n weglaten, is het woord moeilijker uit te spreken.

Vriendelijke groet

dr. Frank Joosten

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2022
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen