Hoe ver kan de wind een bepaalde geur meevoeren? En heeft de temperatuur van de lucht een invloed op het al dan niet verder meevoeren van een geur?

Pieter, 20 jaar
14 januari 2009

Geachte,

Enige tijd geleden stuurde ik volgende vraag naar het KMI:

"In het verleden is het al voorgevallen dat de wind Sahara-zand tot bij ons waaide... Nu vroeg ik mij echter af, de wind voert ook geuren mee in de lucht, hoe ver kunnen die worden meegevoerd? En heeft de temperatuur van de lucht misschien een invloed op het al dan niet verder meevoeren van geuren?

Ik ben verschrikkelijk nieuwsgierig naar uw antwoord!

Met vriendelijke groet,

Pieter"

Het KMI wist mijn vraag echter niet te beantwoorden en verwees mij door naar het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen.

Ik denk dat de vraag duidelijk is maar zal nog even met een voorbeeld verduidelijken:

Wanneer je bijvoorbeeld een frituur nadert, kun je vanop afstand al ruiken dat in de verte, frieten worden gebakken. Toch als de wind deze "frietlucht" in jouw richting blaast. Dit is vaak maar een afstand van een aantal tientallen meters. Maar zou het mogelijk zijn dat de wind een geur veel verder kan transporteren? Zoals het ook het Sahara-zand tot bij ons heeft geblazen?

Ik hoop dat jullie mij verder kunnen helpen?

Met vriendelijke groet,

Pieter

Antwoord

Beste Pieter,

Dit is een zeer moeilijke vraag omdat er zoveel factoren meespelen dat er geen eenduidig antwoord mogelijk is.

Factoren zoals windsnelheden, turbulenties, hellingen (bergketens) die overmeesterd moeten worden liggen buiten mijn vakdomein. Wat ik wel weet is dat 'geur' een chemische stof (molecule) is (of een reeks verwante moleculen) waarvoor wij in ons reukorgaan 'sensor'cellen (speciale zintuig- of zenuwcellen) hebben die de geurmolecule of de functionele groep van de geurmolecule kunnen binden via specifieke membraaneiwitten (receptoren). Hiermee wordt - op voorwaarde van bereiken van een drempelwaarde - de zenuwwerking, die uitmondt in geurdetectie, in gang gezet.

De geurwaarneming is afhankelijk van deze eiwitten, hun aantal en hun affiniteit (bindingssterkte) voor de geurmolecule, van de drempelwaarde van de betreffende zenuwcellen, maar ook van de geurmolecule zelf. De belangrijkste factor is de concentratie van de geurmolecule: hoeveel moleculen per liter ingeademde lucht. Ieder mens is bovendien nog anders gevoelig en geurwaarneming is op temijn nog aanpasbaar (gewenning).

Als geurmoleculen over een lange afstand vervoerd worden en lange tijd onderweg zijn, zullen de moleculen (al dan niet langzaam, maar) zeker uit mekaar drijven (diffunderen) zodat de concentratie alsmaar kleiner wordt en uiteindelijk detectie (waarneming) alsmaar moeilijker wordt.

Temperatuur heeft een invloed op de concentraties van gasmengsels (gaswet), op oplosbaarheid in water (om de receptoren te bereiken), op bindingsevenwichten: maar eens in de neus, wordt de temperatuur van het lichaam aangenomen, doch natuurlijk niet 'supersnel'. Zenuwprikkeling gebeurt in een paar µs.

Reacties op dit antwoord

  • 19/01/2009 - Pieter (vraagsteller)

    Ik vind uw bijdrage al zeer interessant. U hebt de wetenschappelijke verklaring gegeven van hetgeen ik al vermoedde nl, dat de intensiteit van een geur, en de mogelijkheid om deze waar te nemen, vermindert naarmate de geur een grotere afstand moet afleggen. Ik denk ook dat ik hieruit kan afleiden dat hoe groter de bron is, waarvan de geur afkomstig is, hoe verder de geur zal kunnen worden meegevoerd. Ik vind echter dat het aspect "afstand" in mijn vraag nog niet echt beantwoord is. U spreekt van bergketens, ik vermoed dus dat u ervan uitgaat dat een geur wel degelijk heel ver kan worden meegevoerd? Als dit buiten uw vakdomein valt, zou het dan mogelijk zijn hierover nog een aantal collega's aan te spreken? Misschien helpt dit nog om de vraag te beantwoorden: Ik kwam op deze vraag, toen in de vrieskou van een aantal weken geleden een koude Russische wind naar hier werd geblazen. Ik vroeg me toen af of geuren de tocht mee konden overmaken van Rusland naar bij ons. Een eenduidig antwoord op mijn vraag is niet nodig, ik begrijp immers de complexiteit, gezien het aantal factoren die erin meespelen, maar het zou me werkelijk een groot plezier doen moest u kunnen zeggen of het mogelijk is dat een geur vanuit Rusland hier nog kan worden waargenomen. Moest dat niet mogelijk zijn, zou ik het fijn vinden moest u er een bepaalde afstand op kunnen plakken, gezien ik mij dan toch een idee kan vormen want dat kan ik nu in het geheel niet. Met dank, Pieter.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2022
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen