Hoe geraakten ze in de middeleeuwen aan pek?

inge , 47 jaar
1 december 2008

Was er in de middeleeuwen al sprake van petroleum dat toch een basis is van pek, of vergissen we ons? Toen bestond toch de praktijk om iemand te besmeuren met pek en veren, wel waar kwam die pek dan vandaan en bestond die praktijk ook in Belgiƫ?

Antwoord

Geachte Mevrouw Collet,

Er zijn in de middeleeuwen twee manieren om aan pek te geraken: via minerale en via organische weg. De organische weg is de meest gebruikelijke. Er zijn plaatsen waar minerale pek (op basis van aardolie) aan de oppervlakte dagzoomt: daar kan je pek als het ware eenvoudigweg inzamelen aan de oppervlakte.

Pek kan echter ook gemaakt worden op basis van hout en dit gebeurde in de middeleeuwen op vrij grote schaal o.a. in gebieden die nu kunnen omschreven worden als Noord- en Oost-Europa. Pek en/of teer kan je bekomen via zogenaamde droge distillatie of pyrolyse van naaldhout. Bij de productie van houtskool op basis van naaldhout worden behalve de bedoelde houtskool ook gasvormige en vloeibare bestanddelen geproduceerd. Die gassen kon men in de middeleeuwen niet opvangen, de vloeibare stoffen wel. Bij die houtskookproductie werden dus voorzieningen getroffen om de vloeibare stoffen, de teer  dus, die vrijkomt tijdens het verkolingsproces op te vangen. Via verdere bewerking (door inkoking) kan men teer omzetten in pek.

in het middeleeuwse vissersdorp Walraversijde (nabij Oostende) zijn bij opgravingen door het VIOE bevoorbeeld regelmatig potten in aardewerk aangetroffen waarin nog restanten van teer en/of pek zijn aangetroffen en die dateren uit de 15de eeuw. Deze producten werden vooral gebruikt om het hout van de boten te beschermen mmar ook om visnetten en touwen te verduurzamen  en wellicht ook om allerhande ijzerwerk tegen corrosie te beschermen.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

dr. Marnix Pieters

archeologie, maritieme archeologie, bodemkunde

Agentschap Onroerend Erfgoed
Koning Albert II-laan 19 bus 5 B-1210 Brussel
https://www.onroerenderfgoed.be/

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen