Doet een absolute temperatuur of een temperatuurverschil je huid verbranden?

Ellen, 23 jaar
6 mei 2008

Je laat een bad lopen en je voelt met je hand dat het water lekker warm is. Als je voeten echter heel koud zijn, ervaren ze dit water als heel heet. Kan je dan je voeten verbranden? Met andere woorden, verbrand je je huid vanaf een bepaalde watertemperatuur of verbrand je je door het verschil in temperatuur tussen huid en water.

Antwoord

Je moet eerst en vooral een verschil maken tussen het aanvoelen of iets warm of koud is en de echte temperatuur daarvan. Je huid bestaat uit verschillende lagen van dode en levende cellen. Een deel van die cellen bevat ook receptoren voor pijn, druk, warm, koud, enz.

Als je je voet in te warm water steekt, dan komt je huid en dus ook de cellen in je huid effectief in aanraking met het water dat een bepaalde absolute temperatuur heeft. Als je een bepaalde temperatuur overschrijdt, dan werken je cellen eerst niet meer goed en als je de temperatuur verder verandert (te laag of te hoog) dan nemen de cellen onomkeerbare schade (ze gaan dus dood, bijvoorbeeld bij echte brandwondes). Binnenin je lichaam wordt die temperatuur praktisch altijd constant gehouden (rond 37 graden Celsius). Al kleine afwijkingen daarvan verstoren de werking van je lichaam (je voelt je slap, koortsachtig, ...). Op de huid kunnen de cellen wat meer aan omdat er koeling van buiten komt, omdat je lichaam zelfs meer zweet kan produceren (die dan verdampt en zo koudde bijkomt) of doordat er meer bloed door je huid wordt gepompt (waardoor je koude kan tegen gaan). Je lichaam probeert dus het temperatuurverschil tegen te gaan maar daardoor wordt je lichaam ook belast (hoger hartslag, meer bloedvolume bijvoorbeeld). Vandaar dat voor sommige mensen sauna een risico vormt, dat niet iedereen een bad in het ijs kan nemen, etc.

Hoe komt het dan dat je met schrik reageert als je een koude voet in het warme water steekt? Daar komt je zenuwstelsel in het spel en dat kan je parten spelen. Een groot verschil wordt in het zenuwstelsel makkelijk versterkt. Een soort ingebouwde waarschuwing. Maar je kan daar ook aan wennen en dat doet ook weer je zenuwstelsel: als je een tijdje in bad blijft zitten, neemt de temperatuur wel af. Maar meestal voelt het nog altijd prettig. Alleen als je dan uit het bad stapt, voel je vaak het echte temperatuurverschil.

Wat komt er nog bij? Wel, ons zenuwstelsel is snel maar als het temperatuurverschil heel erg groot is, dan duurt het soms te lang tot we beseffen dat iets te heet is. Je kent het misschien, je raakt een hete kookplaat aan en eerst voel je niets, maar dan komt er een echte pijnscheut. Vaak is het dan al te laat. Die pijn blijft dan wel bestaan zelfs heb je je vingers weggetrokken en zelfs koel je je vingers met koud water: Die informatie blijft dan in je zenuwstelsel behouden alhoewel de temperatuur aan je vingers al terug normaal is.

Dus, gevoelde temperatuur is niet echte temperatuur. Je zenuwstelsel versterkt verschillen maar kan ze ook met de tijd verdoezelen. Er is een moment tijd tussen het incident en dat je het voelt. En dus kan je je verbranden als je lichaam het verschil in temperatuur niet snel genoeg kan bijpassen. Maar je zal het wellicht pas merken als het te laat is. Een gewaarschuwd mens is ...

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

dr. ir. Wolfgang Eberle

Bioelektronica Medische microsystemen en implantaten Hersenonderzoek Draadloze toepassingen Chipontwerp

IMEC
Kapeldreef 75 3001 Leuven
http://www.imec-int.com

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen