Kan de wetenschap uitspraken doen over goed en kwaad?

Jeroen , 58 jaar
1 november 2008

Aangezien goed en kwaad in ethische zin, wel beschouwd alleen maar over gelukkig leven gaan en er uitgebreid onderzoek gedaan wordt naar (factoren die van invloed zijn op) gelukkig leven, zijn er wel degelijk wetenschappelijke uitspraken mogelijk over goed en kwaad.
Dat blijkt uit analyse van concrete voorbeelden en uit het feit dat er, hoe je ook probeert, geen voorbeeld te verzinnen is, waarbij de morele beoordeling niet uiteindelijk draait om gelukkig leven. ('Uiteindelijk', omdat je bij sommige antwoorden door moet vragen: waarom is gelijkheid/democratie/etc. goed?)

Antwoord

U suggereert zelf het antwoord op uw vraag: dat wetenschap zich wel degelijk buigt over goed en kwaad of dat althans kan doen. De vraag is uiteraard of een empirisch onderzoek naar 'goed' en 'kwaad' of naar 'geluk' ons iets dichter brengt bij the ethische fenomeen wat goed is of kwaad is. In 1903 was de ethicus George Moore in zijn Principia Ethica al tot de conclusie gekomen dat het goede niet te definiëren valt: “Als mij gevraagd wordt ‘wat is goed?’ is mijn antwoord dat goed goed is en dat dit het einde van de kwestie is. Of als mij gevraagd wordt ‘hoe moet goed worden gedefinieerd?’ is mijn antwoord dat het niet kan worden gedefinieerd en dat is alles wat ik erover te zeggen heb” (Moore, 1968: 6).

Reacties op dit antwoord

  • 05/12/2008 - Jeroen  (vraagsteller)

    Hume vond dat ook al, en Weber en Popper vonden dat ook. Dat allerlei filosofen die mening toegedaan zijn is mij bekend en dat stel ik nu juist ter discussie. Ik stel dat goed en kwaad nergens anders over gaan dan over gelukkig leven. In het boek De Wereldsudoku noem ik dat de Wet van Socrates: bij morele afwegingen is gelukkig leven (en dus niet geluk !) de maat van het goede. In moderne sociologische termen is 'levenskwaliteit bekeken op een leven de maat van het goede. Die wet kan in principe gefalsificeerd worden met voorbeelden, waaruit blijkt dat iets anders dan gelukkig leven bij morele afwegingen (soms) die maat is. Tot nu toe echter heeft nog geen filosoof zo'n falsificatie kunnen leveren. Heel concreet levert de Wet van Socrates bijvoorbeeld op dat gelijkberechtiging van man en vrouw beter is dan ongelijke berechtiging, aangezien gelijkberechtiging meer gelukkig leven oplevert dan ongelijkheid in dat opzicht. Eigenlijk stelde (na Socrates in de Protagoras) Aristoteles al dat gelukkig leven de maat van het goede is (eudaimonia is het doel); alleen had hij nog geen moderne (mens)wetenschappen bij de hand en noemde daarom intuitie en niet wetenschap de bron van morele kennis. Met intuitie bedoelde hij de ervaring met het goede leven en die ervaring hebben we nu in gesystematiseerde vorm via allerlei wetenschappen. Kortom de vraag blijft staan: hoezo zou wetenschap geen uitspraken kunnen doen over goed en kwaad: zij kan dit aantoonbaar wel. Of hebt u wellicht een falsificatie van de Wet van Socrates? mvg Jeroen de Koning

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2022
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen