Waarom was "tram" vroeger een vrouwelijk woord en is het nu een mannelijk zelfstandig naamwoord?

Switsers, 64 jaar
11 september 2008

Vroeger, in de jaren 50 was het zelfstandig naamwoord" tram" vrouwelijk.
In de huidige taal is deze mannelijk geworden.
Wat is de reden daarvoor?

Antwoord

'Tram' is wellicht maar één van de vele woorden in het Nederlands die aan genusveranderingen onderhevig zijn. Andere voorbeelden zijn 'schilderij' (vroeger vrouwelijk, cf. DE schilderij, nu onzijdig, dus HET schilderij), en 'salon' (vroeger onzijdig, nu mannelijk, dus van 'het salon' naar 'de salon'). Dergelijke veranderingen komen vooral voor bij oorspronkelijk vrouwelijke woorden, die dan in de regel mannelijk worden. De oorzaak wordt gezocht in het feit dat het Nederlandse genus min of meer willekeurig is: aan de vorm van een woord, zie je meestal niet of het woord mannelijk, vrouwelijk of onzijdig is. In het Duits en het Frans is dat anders: daar is het genus van een woord vrij nauwkeurig te voorspellen aan de hand van de vorm. De veranderingen zijn het verst gevorderd in Nederland: daar is eigenlijk niet langer sprake van vrouwelijke woorden. Zelfs naar woorden als 'mand' en 'tafel', waar de meeste Vlamingen toch nog 'ze' zouden gebruiken, verwijst men nagenoeg altijd met 'hij'.

In het geval van 'tram' ligt de situatie wellicht nog ingewikkelder, omdat 'tram' voor vele sprekers van het Nederlands vanouds een mannelijk woord is. Het groene boekje van 1954, dat, in tegenstelling tot de huidige versie, nog een zeer traditionele genusindeling hanteert, geeft voor 'tram' mannelijk genus. Het is evenwel bekend dat het genus van bepaalde woorden in sommige dialecten sterk kan afwijken van het Standaardnederlands: zo is 'suiker' mannelijk in het Standaardnederlands, maar vrouwelijk of onzijdig in sommige dialecten. Het zou dus wel degelijk kunnen dat 'tram' voor het taalgevoel van sommige mensen een vrouwelijk woord is. Dat impliceert dat er twee mogelijkheden denkbaar zijn waarom 'tram' volgens jouw taalgevoel van genus veranderd is: ofwel heeft het het mannelijke genus ontleend aan de standaardtaal of aan andere dialecten, ofwel is 'tram' één van die woorden die, zoals zoveel woorden in het Nederlands, een natuurlijke ontwikkeling doormaken waarbij ze hun vrouwelijk genus verliezen.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2022
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen