Wat gebeurde met de Byzantijnse Keizer en zijn hofhouding bij de val van Constantinopel in 1453?

Jan, 71 jaar
23 oktober 2021

Antwoord

Keizer Constantijn (XI, 'Dragases Paleiologos') kwam om bij de inname van Constantinopel op 29 mei 1453. Het grootste deel van zijn hofhouding kwam die dag ook om het leven, ofwel bij de plundering die kort daarna door sultan Mehmet II werd gestopt, ofwel op de vlucht.

Over de precieze omstandigheden van zijn dood, verschillen evenwel de historici, vooral omdat er geen ooggetuigenverslagen waren.

  • Michael Critobulus, een Griekse historicus in Turkse dienst, schreef dat Constantijn in een gevecht sneuvelde, iets wat bij Grieken later in de smaak viel: Constantijn werd zo een moedige martelaar.
  • Leonardos van Chios, die uit Turkse krijgsgevangenschap wist te ontsnappen, schreef dat Constantijn na de verwonding en de vlucht van zijn legeraanvoerder Giustiniani de moed opgaf en zijn lijfwachten vroeg om hem te doden, zodat hij niet levend in de handen van Mehmet II zou vallen. Geen van de jonge soldaten durfde dat, en bij de inname van paleis moest de keizer dan vluchten. Hij werd op de vlucht vertrappeld.
  • Niccolò Barbaro, een Venetiaanse geneesheer die aanwezig was bij de val van de stad, schreef dat niemand wist waar de keizer heen was, of wat er met hem was gebeurd; er waren geruchten dat hij zich zou verhangen hebben, of dat zijn lichaam tussen gesneuvelde soldaten was gevonden.
  • Kardinaal Isidore van Kiev, die gevangen werd genomen na het beleg, schreef dat Constantijn sneuvelde bij de verdediging van de Sint-Romanuspoort. Turkse soldaten zouden het lijk onthoofd hebben, waarop Mehmet datzelfde hoofd heeft uitgescholden en meenam naar Adrianopolis als een trofee.
  • Jacopo Tedaldi, een handelaar uit Firenze die deelnam aan de verdediging van de stad, schreef dat sommigen beweerden dat hij onthoofd werd, anderen dat hij verpletterd werd bij de bestorming van de poort, en dat beide verhalen best mogelijk konden zijn.
  • Tursun Beg, die aan Turkse zijde meevocht, schreef dat Constantijn in paniek naar de haven vluchtte, waar hij op een groep Turkse scheepslui stootte. In een poging om één van hen te doden, werd hij zelf onthoofd. Ibn Kemal, een historicus, voegde daar later aan toe dat de grote zeeman die de keizer onthoofde, niet besefte wie hij voor zich had. 
  • Niccolò Sagundino, een Venetiaan die al decennia eerder eens in Ottomaanse gevangschap had verbleven, maar niet bij de val van de stad aanwezig was, vertelde in 1454 een versie aan koning Alfonso V (van Aragon en Naples). Volgens hem zou Giustiniani de keizer hebben aangeraden om met hem te vluchten, maar weigerde de keizer zijn stad te verlaten. Hij ging naar het hevigste gevecht en vroeg zijn officieren om hem niet levend te laten gevangen nemen maar hem tijdig zelf te doden. De officieren weigerden dat, waarop de keizer zijn regalia (keizerijke kledij en juwelen) verwijderde om anoniem te kunnen vechten, het zwaard in de hand. Na het gevecht liet Mehmet II het lijk zoeken en onthoofden, waarna het door de stad werd geparadeerd en naar Egypte werd gestuurd.

De belegering van de stad was al lang aangekondigd door jarenlange conflicten, bedreigingen en executies, zodat een deel van de hofhouding al lang de stad had verlaten - de broers van Constantijn waren er bijvoorbeeld al lang niet meer aanwezig. Tijdens de belegering slaagden nog een hoop Venetiaanse, Genuese en Byzantijnse schepen erin om met vluchtelingen de stad te verlaten, waaronder o.a. Giustiniani, die aan zijn verwondingen zou bezwijken. Wie nog in de stad bleef, had weinig hoop op overleven, omdat er drie dagen lang werd geplunderd en grote delen van de bevolking tot slaaf werden gemaakt. De kardinaal Isidore van Kiev, hierboven al vermeld, kleedde een lijk in zijn kardinaalskleren dat daarop onthoofd werd, en slaagde erin om als gewone slaaf onder te duiken, en uiteindelijk te worden vrijgekocht tegen een spotprijs.

Twee uitzonderingen waren er: de mogelijke troonopvolgers van Constantijn, zijn vermoedelijke neefjes, werden aan het hof van Mehmet II opgevoed en bekleedden hoge functies in het Ottomaanse rijk: Has Murad Pasha werd gouverneur van de Balkan en de jongere Miseh Pasha schopte het tot admiraal en grootvizier.

Reacties op dit antwoord

  • 26/10/2021 - Jan (vraagsteller)

    Bedankt, het is een beknopt en terzelfdertijd verhelderend antwoord

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

Dr. Karl Catteeuw

Geschiedenis van opvoeding en onderwijs, Roemeens, muziek

Katholieke Universiteit Leuven
Oude Markt 13 3000 Leuven
https://www.kuleuven.be/

Zoek andere vragen

© 2008-2021
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen