Waarom gaan de meeste kermisattracties 'tegen de klok' in?

Kris, 45 jaar
17 september 2021

Een maat van mij merkte op: "zowat alle kermis/pretpark-attracties gaan tegen de klok in."

En inderdaad: als ik kermisattracties zie/inbeeld, dan gaan die inderdaad tegen de klok in zoals de paardenmolen. Daarbij bedacht ik me plots dat pony's (ondertussen verboden op de meeste kermis) ook tegen de klokinrichting gaan...

Ik ga minstens 1 keer per jaar naar Bobbejaanland: en het lijkt me inderdaad dat de meeste ronddraaiende attracties tegen de klok ingaan...

Is dat een toevalligheid of is daar een reden voor?

Antwoord

Attracties op kermissen en in pretparken gaan meestal tegen wijzerszin in, maar lang niet altijd - ik kan me er een paar Belgische voorbeelden voor de geest halen die toch met de wijzers van een klok mee draaien. In het Verenigd Koninkrijk, in sommige Aziatische landen en in Australië en Nieuw-Zeeland zijn de attracties die met de wijzers van de klok meegaan, zelfs meer dominant. Een vuistregel zegt zelfs dat Britse merry-go-rounds met de klok mee draaien en Amerikaanse carrousels net niet, hoewel het allebei draaimolens zijn.

Waarom dat zo is, is niet duidelijk.

  • Het kan te maken hebben met verkeersregels, waardoor mensen die in rechtsrijdende landen op een rondgang uitkomen de neiging hebben om automatisch naar rechts te draaien, tegen de wijzerszin in. Zelfs wanneer ze te voet zijn. Het is dan ook vlotter om in een rechtstdraaiende attractie te stappen. In linksrijdend Australië en Nieuw-Zeeland gaan de meeste draaideuren daarom net met de wijzerszin mee, linksdraaiend. Heel stevig is die stelling niet, want in het Verenigd Koninkrijk gaan draaideuren net iets meer tegen wijzerszin in. Een gelijkaardige verklaring zegt dat we in Westerse landen van links naar rechts lezen, en dat daarom een beweging naar rechts logischer lijkt en makkelijker gevolgd wordt.
  • De voorkeursrichting van attracties kan ook te maken hebben met de doorgaans dominante rechterarmen en rechterbenen die beter aan de buitenzijde blijven om de middelpuntvliedende krachten beter te kunnen opvangen. Een gelijklopende hypothese is dat ons hart, dat links zit, makkelijker bloed kan optrekken dan terugstuwen, en dat bij een middelpuntvliedende kracht het minder vermoeiend is wanneer het bloed rechts wordt opgestuwd, dan links - dat zou ook verklaren waarom atletiekpistes en circuspistes rechtsdraaiend, tegen wijzerszin worden gebruikt. Ook hier kan je bedenkingen bij maken, want de meeste F1-circuits, waarbij toch wel heel sterke G-krachten worden uitgeoefend op menselijke lichamen, gaan net met wijzerszin mee. Op de Olympische Spelen werd tot 1908 atletiek in wijzerszin bedreven.
  • Het kan te maken hebben met torsiekrachten op vastgeschroefde onderdelen, waarbij krachten tegen wijzerszin op staven en relingen moeten vermeden worden. Wanneer passagiers uit alle macht en herhaald tegen wijzerszin trekken aan onderdelen, zou er kans zijn dat schroefdraad loskomt - hoewel dergelijke attracties zeer goed ontworpen zijn om met torsiekrachten om te gaan, en de trekrichting op onderdelen bij zo'n attractie nogal varieert bij versnellingen en remmingen, aan de binnen- en aan de buitenzijde, met of tegen wijzerszin...
  • Wellicht spelen willekeur en traditie een grote rol, anders zou er niet een variëteit in draairichting bestaan.

De mooiste verklaring die ik hoorde waarom een draaimolen tegen wijzerszin ging, was wel "omdat de paardjes in die richting kijken".

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2021
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen