Was de zinsnede tijdens de Brugse Metten 'schild en vriend' of ''s gilden vriend'?

Willem, 22 jaar
28 oktober 2020

Tijdens de Brugse Metten zou de zinsnede 'schild en vriend' als code gebruikt worden om Franstaligen te herkennen. Echter las ik dat er eerder een vraag gesteld zou zijn als: Ben je 's gilden vriend? Gezien de toenmalige omstandigheden en de gelijke Brugse uitspraak lijkt het mij ook aannemelijk dat men vroeg of de persoon in kwestie een vriend van de gilden (en een leliaard) was. Dus welke zinsnede zou er gebruikt geweest zijn, als er dan al één gebruikt werd?

Antwoord

Beste Willem,

Dat de woorden die men gebruikte om Franstaligen te ontmaskeren in 1302, 's gilden vrient geweest zouden zijn in plaats van het vaak genoemde schild en vriend, is uiterst twijfelachtig, maar niet geheel onmogelijk. Het woord gilde was in het Middelnederlands ofwel onzijdig ofwel vrouwelijk. Daarvoor zijn in oude teksten voldoende aanwijzingen te vinden. Er is een sterk vermoeden dat gilde in het Middelbrugs (de Middelnederlandse dialectvariant die in Brugge gesproken werd) vrouwelijk was en dan kan alleen der gilden vrient de juiste vorm zijn, niet des gilden vriend.

Daarnaast zijn er ook helemaal geen historische bronnen waarin naar iets als 's gilden vrient verwezen wordt. Voor de woorden scilt en vrient zijn er wel schriftelijke aanwijzingen. Maar absoluut overtuigend zijn die ook niet.

Een volledig bevredigend antwoord op je vraag is er niet, maar de versie scilt en vrient heeft toch de beste papieren.

Een uitvoeriger behandeling van deze problematiek is te vinden in:

Debrabandere, F. (1998) Scilt en vrient. In F. Debrabandere. Verzamelde opstellen. (pp. 149-154). Kortrijk: De Leiegouw.
Debrabandere, F. (1977). Scilt en vrient. De Leiegouw, (19), 361-366.

Met hartelijke groet,

Peter Debrabandere

Reacties op dit antwoord

  • 30/11/2020 - Willem (vraagsteller)

    Dank u voor uw uitleg. In andere Nederlandse 'landen' zou dit dus dan wel gekund hebben wegens de onzijdige vorm? Indien dit toch juist zou zijn, zou "gilde" dan slaan op de Brugse koopmansgilde? Zijn er daarnaast misschien nog andere bronnen van andere onderzoekers omtrent het onderwerp of de toenmalige spelling?

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

Docent Peter Debrabandere

Nederlands Specialismen: Nederlands (algemeen), Nederlands in België (Belgisch-Nederlands), Standaardnederlands, taalnormen, taalzorg, taaladvies

Katholieke Hogeschool Vives
Doorniksesteenweg 145 8500 Kortrijk
http://www.vives.be

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen