Bestaat er een verschil tussen spijkerschrift en hierogliefen, of zijn beide hetzelfde?

Nalini, 10 jaar
16 september 2020

Op school leren we dat het spijkerschrift en hierogliefen tot de periode van de Oudheid behoren.

Antwoord

Ze zijn verwant aan elkaar.

  • Zowel spijkerschrift als hiërogliefen ontstonden uit pictogrammen of een logografisch schrift (één teken staat voor één woord) maar waren grotendeels syllabisch (één teken staat voor één lettergreep). Een logootje van een koeienhoofd was dan niet zomaar het woord voor een koe, maar kon dan een lettergreep worden in een heel ander woord.
  • Of ze uit elkaar zijn ontwikkeld (en wie dan eerst was), dan wel naast elkaar zijn ontstaan, is voer voor discussie. Gewoonlijk wordt gesteld dat spijkerschrift iets ouder is, maar dat hiërogliefenschrift het langer heeft uitgezongen. Ruwweg ontstonden ze allebei rond 4000-3400 v.Chr. en werden ze actief gebruik tot de 1ste en de 4de eeuw n.Chr. Er was uitwisseling tussen beide gebieden, en waar spijkerschrift langzaam ontstond uit het gebruik van kleine symbolische schijfjes, dook het hiërogliefenschrift vrij spectaculair op uit het niets, maar een echt bewijs, zoals bijvoorbeeld gedeelde symbolen of archeologische vondsten van spijkerschrift in Egypte, bestaat er niet.

Ze zijn echter niet gelijk aan elkaar:

  • Spijkerschrift werd gebruikt voor verschillende talen in het hele Midden-Oosten (Sumerisch, Hittietisch, Perzisch, Ugaritisch) terwijl hiërogliefenschrift verbonden bleef met één taal, het Oud-Egyptisch en één gebied;
  • Beiden hadden een heel uitgebreid tekensysteem voor lettergrepen, hoewel het spijkerschrift wel evolueerde van meer dan 900 verschillende tekens naar 31, hetgeen bijna een alfabetisch schrift is (één teken is één specifieke klank); hiërogliefen gingen van ongeveer 1000 tekens naar een min of meer klassieke set van ruim 700 verschillende tekens, maar werden nooit eenvoudiger dan dat.
  • Spijkerschrift was een fonetisch schrift dat zowel medeklinkers als klinkers vastlegde, terwijl het hiërogliefenschrift een zuiver medeklinkerschrift was waarbij je de klinkers moest 'raden' aan de hand van betekenis van de zin en kleine accenttekens - trouwens net als bij de moderne Arabische en Hebreeuwse schriftsystemen. 
  • Spijkerschrift werd zowel voor dagelijkse communicatie gebruikt, als voor zeer officiële boodschappen - van boodschappenlijstjes tot grafstenen; hiërogliefen betekent in het Grieks letterlijk 'heilig gebeiteld [schrift]' en in het Oud-Egyptisch 'mdju netjer' (woorden van de goden); ze werden aanvankelijk ook wel voor meer gewone boodschappen gebruikt, maar al vanaf 3100 v.Chr. beperkt tot een eerder ceremonieel gebruik met beitels en verf. Voor boodschappen in inkt-op-papyrus gebruikten de Egyptenaren vanaf dan twee snellere en gemakkelijker Egyptische schriftsystemen die minder details vroegen en meer cursief of 'lopend' geschreven werden: Hiëratisch en Demotisch.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2022
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door EOS vzw