Welke Latijnse auteurs beschreven de slag bij Thapsus (J. Caesar tegen M. Scipio)?

Juliette, 17 jaar
9 februari 2020

Ik ben op zoek naar betrouwbare bronnen over de slag bij Thapsus (46v.C.). Werd deze ooit beschreven door Caesar of door één van de getuigen van deze slag?

Antwoord

De Bello Africo wordt gewoonlijk aan Caesar zelf toegeschreven, maar is wellicht door iemand uit zijn entourage geschreven, rond 50 v.Chr. De stijl is erg verschillend van die van Caesars andere geschriften, maar de detaillering, nauwgezette chronologie en focus op het gevoelsleven van de troepen doen vermoeden dat het een officier was, die de campagne zelf had meegemaakt. Betrouwbaar? De bron is wel sterk pro-Caesar gekleurd. Over Thapsus biedt het boek een heel gedetailleerd miilitair-tactisch verslag met namen van de troepen, hun bewegingen en heldendaden van individuele soldaten (een veteraan die door een vijandige olifant werd opgetild, en hem toch nog wegjoeg). Deze auteur is de bron van het verhaal dat alle krijgsgevangenen werd geëxecuteerd, ondanks verzet van Caesar en diens entourage, waardoor bijna zelfs muiterij uitbrak; de troepen meenden recht te hebben op wraak en plundering. Helemaal betrouwbaar lijkt de auteur nochtans niet: hij geeft aan dat Caesar slechts 50 gesneuvelden en nog minder gewonden telde onder zijn troepen, tegenover 10 000 verslagen vijanden.

Deel IX van de Vitae Parallelae van Plutarchus is een vrij volledige biografie van Julius Caesar, die tot stond kwam rond 100 n.Chr. Hij had duidelijk belerende bedoelingen met zijn biografie, maar baseerde zich vrij getrouw op andere geschriften. In zijn beschrijving van de slag bij Thapsus is dat ook duidelijk: hij geeft een versie 'volgens de enen', maar voegt daaraan toe dat 'anderen dat anders vertellen' en voegt die toe. Hij geeft bijvoorbeeld aan hoe de voorraden van Caesar snel opgeraakten en zijn paarden gevoerd moesten worden met gewassen zeewier, hoe er guerrilla-aanvallen zijn troepen teisterden, hoe 'volgens sommigen' hij slechts 50 manschappen verloor tegenover gesneuvelde 50 000 tegenstanders (uit De Bello Africo overgenomen?), en hoe sommige bronnen zeggen dat Caesar zelf die dag geveld was door ziekte (epilepsie?) en weer anderen hem middenin de actie plaatsten. Volgens Plutarchus liet Caesar krijgsgevangen van hoge rang executeren, iets wat in tegenspraak lijkt met De Bello Africo, waarin hij het net tevergeefs opnam voor zijn verslagen vijanden.

De Vitae Caesarum van Suetonius kwam tot stand rond 120 n. Chr. en was een biografie van de eerste twaalf Romeinse keizers. Suetonius was zelf net in politieke ongenade gevallen, en als resultaat is zijn werk over Caesar het meest polemiserend van al, vol drama, roddel, quotes (veni, vidi, vici), anekdotes en humor. Suetonius is de enige die bijvoorbeeld aangaf dat Caesar de talrijke slechte voortekens vóór de slag wegwimpelde als bijgeloof.

De Romeinse Burgeroorlogen (eigenlijk boeken 13-17 van de Historia) van geschiedschrijver Appianus kwam later tot stand, rond 150 n.Chr, maar heeft het voordeel dat het de slag beschrijft in een bredere context en met wat meer afstandelijkheid tegenover de hoofdrolspelers. Wellicht baseerde hij zich voor elk boek op een andere bron, maar corrigeerde hij vaak die bronnen met informatie uit andere kanalen. Over de slag (in boek 14) beschrijft Appianus de hele politieke en militaire aanloop, de lange duur van de gevechten en maakt hij de bedenking dat het een strategische blunder was om Caesar direct aan te vallen, eerder dan hem eerst uit te putten.

Reacties op dit antwoord

  • 12/02/2020 - Juliette (vraagsteller)

    Bedankt voor uw antwoord! U heeft mij veel geholpen!

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

Dr. Karl Catteeuw

Geschiedenis van opvoeding en onderwijs, Roemeens, muziek

Katholieke Universiteit Leuven
Oude Markt 13 3000 Leuven
http://www.kuleuven.ac.be/

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen