Waarom ontstaan er steeds nieuwe virussen (en wordt bioterrorisme echt toegepast)?

Chris, 35 jaar
21 januari 2020

Naar aanleiding van het nieuwe virus in China (novel coronavirus) en eerdere uitbraken van virussen (MERS, H7n9, H5n1, SARS, Mexicaanse griep) vraag ik me af of er sprake is van bioterrorisme, waarbij men o.a. virussen inzet om zo veel mogelijk mensen (ernstig) ziek te maken en/of te doden? Of zijn deze virussen op natuurlijke weg ontstaan?

Antwoord

De virussen die u vernoemt zijn naar alle waarschijnlijkheid op natuurlijke wijze ontstaan. Er zijn alleszins geen aanwijzingen dat dit door mensen zou veroorzaakt zijn. En het ontstaan van “nieuwe” virussen in de natuur is er altijd al geweest en zal altijd blijven bestaan. Het mechanisme daarachter is het intrinsieke onstabiele karakter van DNA. DNA bevat de erfelijke informatie op basis waarvan levende wezens hun eiwitten maken. En die eiwitten zorgen dan voor alle structuren en functies van de cellen of organismen.

Het is een fundamenteel gegeven van de natuur: dat DNA veranderingen kan ondergaan in zijn chemische structuur die men mutaties noemt. Deze mutaties ontstaan spontaan of onder invloed van mutagene stralingen of mutagene stoffen. Door die mutaties kunnen de eiwitten die in levende wezens worden aangemaakt op basis van dat DNA, gaan afwijken. Dit is de oorzaak van het ontstaan van kankercellen, erfelijke ziekten, en evolutie van nieuwe biologische eigenschappen en levensvormen, en ook van nieuwe virussen.

Virussen hebben DNA, en in sommige gevallen de zeer verwante molecule RNA, dat bepaalt uit welke eiwitten het virus wordt opgebouwd. Alle virussen zijn parasieten van cellen (dierlijke, plantaardige of bacteriële gastheercellen) en de eiwitten die aan de buitenkant van het virus zitten, bepalen de besmettelijkheid ervan. Hierdoor zijn virussen vaak beperkt, of gespecialiseerd, in een beperkte groep (dier)soorten die als gastheer kunnen dienen. Bv. het influenzavirus dat griep veroorzaakt bij mensen is zeer besmettelijk tussen mensen onderling (via niezen en de luchtwegen bv.). Maar de H5N1 variant is zeer weinig besmettelijk voor mensen, maar wel voor vogels. Mensen die met H5N1 werden besmet, waren in intensief contact met besmette vogels, zoals kippen. Het is echter mogelijk dat H5N1 in de toekomst door mutaties in haar DNA besmettelijk wordt voor, en tussen, mensen. Experimenten hebben uitgewezen dat hiervoor vier mutaties nodig zijn in het H5N1-eiwit dat voor besmettelijkheid zorgt. En dergelijke mutaties kunnen spontaan ontstaan, door toeval.

Wat wel zo is, is dat de toegenomen wereldbevolkingsdichtheid en het veelvuldige reizen van mensen (ondermeer met het vliegtuig) de verspreiding van nieuwe virussen in de hand werkt.

Reacties op dit antwoord

  • 22/01/2020 - Chris (vraagsteller)

    Waarom denkt men bij nieuwe virussen steeds aan een wereldwijde epidemie?

  • 22/01/2020 - Chris (vraagsteller)

    Naar aanleiding van het nieuwe coronavirus: nergens vind ik info over o.a. hoe besmettelijk het is (in verhouding met bv griep, mazelen, ebola...), of alle mensen er effectief ziek van worden (er complicaties van krijgen als longontsteking) en of er ook gevallen zijn met milde symptomen of geheel zonder, of het echt zo dodelijk is als de media beweert... ziet er toch angstaanjagend uit.

  • 23/01/2020 - Luc (wetenschapper)

    Op het einde van de Eerste Wereldoorlog werd door troepentransporten een nieuw H1N1 virus wereldwijd verspreid, waarschijnlijk vanuit de VS. De wereldwijde epidemie (pandemie) die daardoor ontstond, Spaanse griep genoemd, eiste vele miljoenen levens! Men is er natuurlijk voor beducht dat zo'n scenario zich zou kunnen herhalen. In 2003 verspreidde een nieuw Coronavirus zich vanuit China dat SARS veroorzaakte (Severe Acute Respiratory Syndrome), een ernstige luchtwegenziekte. In landen zoals China, Vietnam en Canada werden ongeveer 8000 mensen ziek waarvan bijna 10% overleed. In 2012 verspreidde zich weer een nieuwe Corona virus, deze keer vanuit het Midden-Oosten, dat een SARS-achtige ziekte veroorzaakt, MERS genaamd (Middle East Respiratory Syndrome). Tot nu toe zijn er ongeveer 2500 mensen in 27 landen hiervan ziek geworden waarvan er ongeveer een derde aan overleden is (voornamelijk in Saoedi-Arabiƫ). Omdat nieuwe virusuitbraken nu op een wetenschappelijke en internationaal gecoƶrdineerde manier worden aangepakt, kan men de schade aanzienlijk beperken. Wat het nieuwe Corona-virus uit Wuhan in China betreft, het lijkt erop dat het besmettelijk is van mens op mens omdat er al een aantal gezondheidswerkers besmet zijn geraakt (eerst dacht men dat het enkel afkomstig zou zijn van contact met dieren die op een markt als voedsel worden aangeboden). Het is besmettelijk langs de luchtwegen, zoals griep, en veroorzaakt blijkbaar een ernstige ziekte, zoals SARS of MERS. Maar het is nog te vroeg om over uitgebreide info te kunnen beschikken. Het is ook niet nodig om te panikeren aangezien de Chinese overheid bezig is met de juiste maatregelen te nemen, zoals het beperken van reizen vanuit de getroffen regio, koortsmeten op luchthavens, isoleren van besmette personen. Het is misschien ook een geruststelling om te weten dat SARS en MERS nooit ons land hebben bereikt.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2021
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen