Kan men kiezen om zich beledigd te voelen?

Lander, 24 jaar
9 januari 2020

Heel vaak hoor je mensen dat zeggen als argument op de groeiende politieke correcte taal. Wanneer iemand dan iets zegt dat grof kan aanvoelen voor een andere persoon, en die laatste daar een opmerking over maakt, dan zegt de ander “stel u niet zo aan” of “je kiest ervoor om u beledigd te voelen”. Aangezien taal een constructie is waar wij als mensen betekenis geven aan woorden, lijkt het mij logisch dat je als individu dan kan kiezen om de betekenis van een of meerdere woorden te neutraliseren en je er niks van aan te trekken. Of is het zo dat er ergens een verplichting is die u dwingt om u beledigd te voelen? Anderzijds klopt het toch dat sommige woorden personen zwaar kunnen kwetsen, zeker wanneer ze betrekking hebben op iets dat je nauw aan het hart ligt?

Antwoord

Dag Lander,

zich beledigd voelen is per definitie onaangenaam, dus ik denk dat mensen er in eerste instantie niet bewust voor kiezen om zich beledigd te voelen. Als iemand mij een idioot noemt, dan kies ik er niet voor dat 'idioot' meestal gebruikt wordt als scheldwoord om te beledigen en zal ik mij waarschijnlijk automatisch, in eerste instantie, uitgescholden en ietwat beledigd voelen. Het idee dat iemand ervoor kiest zich beledigd te voelen is volgens mij meestal een vorm van tegenfeitelijk denken dat ontstaat uit onbegrip. Aanstellerij kan ervoor zorgen dat iemand zich gemakkelijk beledigd voelt, maar het is ook gemakkelijk om iemand ervan te verwijten en moeilijk om het eenduidig vast te stellen. Bijvoorbeeld: als een bioloog de mens een dier noemt, dan kunnen sommige mensen die dieren als minderwaardig beschouwen zich daardoor beledigd voelen, terwijl het woord 'dier' voor een bioloog wellicht geen enkele morele waardebepaling inhoudt. Is er bij die sommigen dan sprake van aanstellerij? Of gaat het louter om een misverstand? Beide?

Nu, eens iemand zich beledigd voelt, kan die persoon daar inderdaad op verschillende manieren mee omgaan: de persoon kan denken dat de belediging in meer of mindere mate terecht is, zich aangevallen voelen, erover nadenken, de belediging negeren, aannemen dat er geen sprake is van een (doelbewuste) belediging, enz... Je zou deze opsomming kunnen opvatten als verschillende keuzemogelijkheden, waarvan men zich al dan niet bewust is. Tegelijk denk ik dat mensen hun bewuste keuzevermogens steeds beperkt worden door allerlei zaken (beschikbare informatie en tijd, ervaringen uit het verleden, mentale vermogens, etc...) en er dus steeds heel wat onbewuste elementen ons gedrag mee bepalen. Mensen hun denken is feilbaar en rationeel beperkt (E: bounded rationality), al kunnen we onze bewuste, rationele keuzevermogens ook trainen.

Conclusie: Of iemand ervoor kiest om zich beledigd te voelen, hangt af van de mate dat men zich bewust is van de keuzemogelijkheid om zich niet beledigd te voelen. Eens men zich daarvan bewust is, zou het rationeel zijn om ervoor te kiezen zich niet beledigd te voelen, maar dat betekent niet dat het ook zal gebeuren.

Ten slotte is het volgens mij ieders verantwoordelijkheid om anderen zo min mogelijk te beledigen.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen