Waarom staat de techniek ons niet toe om in laboratoria zelf donorbloed te fabriceren?

Tim, 30 jaar
1 november 2019

Antwoord

Onderzoekers probeerden in de laatste tien jaar om vanuit ongedifferentieerde stamcellen bloedvormende stamcellen te laten ontwikkelen in laboratoriumomstandigheden. Vervolgens moeten de bloedvormende stamcellen in de geschikte kweekomstandigheden gebracht worden waarin ze echte rode bloedcellen produceren. Deze zijn laatste zijn speciale cellen die geen kern hebben (geen DNA) en vol zitten met bepaalde hemoglobine eiwitten voor zuurstoftransport. Tot nu toe slaagden ze er niet in deze laatste stap te verkrijgen. De cellen die verkregen konden worden, leken op onrijpe voorlopers van rode bloedcellen. Vaak bevatten ze nog wel een celkern en hadden ze niet de juiste hemoglobine eiwitten. Het duurt ook zeer lang om dit proces te laten verlopen in het laboratorium.

In 2017 slaagde één onderzoeksteam erin om bloedvormende stamcellen, welke in normaal bloed en navelstrengbloed aanwezig zijn, te “immortaliseren”. Dat wil zeggen dat ze een cellijn konden maken die blijft delen en nieuwe cellen produceren in laboratoriumomstandigheden. Dit werd bekomen door een gesofistikeerde genetische modificatie, die achteraf ongedaan kan gemaakt worden zodat de cellen niet meer blijven delen. Deze cellen konden vervolgens in de juiste kweekomstandigheden verder differentiëren tot “echte” rode bloedcellen. Ze bekwamen dus wel de laatste stap die in hogergenoemde aanpak niet werd bekomen. Genetische modificatie, een verandering in het DNA van de cellen, houdt in principe altijd een risico in dat er ongewenste effecten uit zouden kunnen voortkomen, zoals ongecontroleerde groei en vorming van kankercellen. De gedifferentieerde rode bloedcellen hebben echter geen DNA meer zodat dit risico zo goed als onbestaande is (als het differentiatieproces ten minste perfect verloopt). 

Er bestaat dan ook grote hoop dat deze methode zou kunnen toegepast worden voor de “industriële” productie van bloed. Het probleem om dit toe te passen lijkt echter eerder economisch dan technisch van aard. De vraag is wie er wil investeren in de productie op grote schaal, en volgens de vereiste kwaliteitsnormen, van dit bloed? Want dat zal veel geld kosten. En het bloed zou dan moeten verkocht worden terwijl donorbloed momenteel niets kost aan de patiënt of zorgverstrekker.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2019
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen