Is ons zonnestelsel eerder zeldzaam, ongewoon of gewoon in vergelijking met de andere zonnestelsels die we tot nu toe ontdekt hebben?

Tim, 30 jaar
4 oktober 2019

Antwoord

In vergelijking met de andere planetenstelsels die tot nu toe ontdekt zijn, is ons stelsel eerder zeldzaam.  Maar dat hoeft niet te betekenen dat we in een 'ongewoon' zonnestelsel leven.  Het verschil heeft te maken met het feit dat de de planetenstelsels die we ontdekt hebben, typisch deze zijn die het gemakkelijkst (of minst moeilijk) te ontdekken zijn, en daar behoren stelsels als het onze niet bij.

De twee meest effectieve methodes om de aanwezigheid van planeten bij andere sterren te ontdekken, werken allebei het best voor grote planeten dicht bij hun ster. 

Een eerste methode meet de kleine veranderingen van de snelheid van een ster als gevolg van de aantrekking door een planeet.  Ster en planeet bewegen beide rond het massacentrum van het systeem, dat door de veel grotere massa van de ster dicht bij het centrum van de ster gesitueerd is.  Maar hoe groter en hoe dichter de planeet, hoe harder ze trekt, en hoe groter de beweging, en dus de snelheidsverandering, van de ster rond het massacentrum is.  De eerste exoplaneet, waarvoor gisteren de Nobelprijs werd toegekend, is vrij groot, en beweegt zo dicht bij haar ster dat de omloopsperiode slechts 4 dagen bedraagt.  De dichtste grote planeet in ons stelsel (Jupiter) zit 100 keer verder van de zon, en beweegt op een baan met een periode van 12 jaar.

De tweede methode vindt planeten wanneer ze in hun baan voor hun ster komen (een zogenaamde transit) en zo de ster gedeeltelijk bedekken, hetgeen we zien als een tijdelijke afname van het licht van de ster.  Ook dat werkt best voor grote planeten, want die bedekken een grotere fractie van de ster, en zo is de lichtafname aanzienlijker.  En ook hier speelt de afstand tussen ster en planeet een rol, want hoe dichter de planeet bij haar ster staat, hoe groter de kans dat we in een goede richting staan om een bedekking te zien.

In beide gevallen speelt de afstand ook mee in de zin dat het voor planeten verder van de ster uiteraard langer duurt vooraleer men een hele omloop heeft kunnen waarnemen.  Om een systeem als het onze te vinden moet je dus in principe meer dan 10 jaar waarnemen, terwijl Mayor en Queloz al in vier dagen een volledige omloop hadden kunnen volgen.

Nu zijn we al meer dan 20 jaar verder, en de metingen worden steeds nauwkeuriger.  Zo zijn inderdaad al enkele planetenstelsels gevonden die redelijk op het onze gelijken (in de zin van grote planeten vrij ver van de ster).  Maar enkel met de snelheidsmethode, want de kans op een bedekking voor dergelijke systemen is heel erg klein.  En vermits de meeste planeten vandaag met de bedekkingsmethode gevonden worden, blijven ontdekte planetenstelsels als het onze een zeldzaamheid.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2019
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen