Waarom heeft een mens geen vacht, volgens evolutionisten?

Anoniem, 16 jaar
17 juli 2019

Er is door iemand anders al eens een gelijkaardige vraag gesteld op deze website, maar daar vond ik geen antwoord in op mijn vraag. Als mensen het vroeger te koud kregen, dan is het volgens de evolutietheorie toch logischer dat de mensen met de minste lichaamsbeharing uitgeselecteerd werden zodat de mensen met de meeste beharing overbleven (uiteindelijk uitkomend op een mens met vacht, door natuurlijke selectie)? Door het dragen van kleding zijn mensen dan toch eigenlijk de evolutie te slim af geweest? Dan is het dus mogelijk om evolutie te vermijden, te onderbreken, tegen te werken of te veranderen? Hoe zien evolutionisten dit?

Antwoord

Zo’n 6-7 miljoen jaar geleden leefde in Afrika de laatst gemeenschappelijke voorouder van twee mensaap-evolutielijnen. De ene lijn leidde tot chimpansee en bonobo. De andere tot verschillende soorten mensen, waarvan de onze (Homo sapiens) de enige overlevende is. De chimpansee bleef in het westelijk en centraal Afrikaans oerwoud leven maar de menselijke voorouders pasten zich geleidelijk aan aan een drogere omgeving in de oostelijke Afrikaanse savanne.

In die savanne was er meer zon maar minder geschikt voedsel – gras eten was geen optie. Daarvoor hebben de mensen het rechtoplopen, op twee benen, als eerste aanpassing geëvolueerd. Door het efficiënt rechtoplopen konden onze voorouders een veel groter gebied afstruinen op zoek naar schaars voedsel, later om te jagen. Grote afstanden stappen en lopen onder de Afrikaanse zon vergt een goed afkoelingssysteem. Mensen hebben beduidend meer zweetklieren op rug en hoofd dan chimpansees. Door dat nat zweten op rug en hoofd verliest een mens warmte om de inspanningen van lange afstandslopen mogelijk te maken. Hiervoor is het bijzonder nuttig om geen vacht te hebben want zweet verdampt beter op een naakte huid.

Bavianen bvb. behielden hun vacht omdat die zonlicht weerkaatst, maar bij het rechtoplopen van de mens speelt dit geen rol (behalve het haar boven op ons hoofd). De aanpassingen voor het rechtoplopen (skelet en spierstelsel) en vachtverlies verliepen dus samen en over een tijdsspanne van meerdere miljoenen jaren als aanpassing aan de Afrikaanse savanne, is de belangrijkste hypothese van biologen.

Het is in vergelijking met die lange tijdsspanne maar zeer recent dat onze soort vanuit Afrika naar noordelijker streken is gaan migreren, namelijk minder dan 100.000 jaar. De tijd die onze soort in koudere streken is gaan leven is nog korter – wellicht te kort om via natuurlijke selectie tot grote verschillen in beharing te leiden. Maar belangrijker is dat in de laatste 1-2 miljoen jaar nog een andere aanpassing ontstond: de hogere intelligentie van onze soort. Door die hogere intelligentie kan Homo sapiens zich op zeer korte tijd aanpassen aan veranderende omstandigheden, niet via natuurlijke selectie dat het basismechanisme is van evolutie maar dat pas werkzaam is over zeer lange perioden (vele duizenden generaties zijn nodig om tot een wezenlijk verschil te komen), maar wel door oplossingen te bedenken dankzij zijn hersenen. Op één generatie kan het idee opkomen om zich te beschermen tegen de kou met behulp van dierenhuiden (mensen waren al langer uitstekende jagers op groot wild), terwijl de evolutie van een vacht pas na hondderduizenden jaren tot stand zou kunnen komen in een mensenpopulatie.

Je zou inderdaad kunnen stellen dat de mens dankzij zijn hogere intelligentie in staat is te ontsnappen aan het basismechanisme van evolutie, de natuurlijke selectie. Dit zie je goed in onze moderne maatschappij: mensen die ziek zijn, gebrekkig of met een aangeboren afwijking, zullen niet door natuurlijke selectie verdwijnen want de maatschappij zorgt ervoor dat zij behandeld, genezen of geholpen worden zodat zij ook een lang leven kunnen leiden en zich voortplanten. In zekere mate kunnen wij dus inderdaad natuurlijke selectie omzeilen.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2019
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen