Waarom noemden de Walen koning Boudewijn Baudouin in plaats van Boudewijn?

theo, 51 jaar
3 mei 2019

Waarom zegt men in wallonie Baudouin in plaats van Boudewijn? Mijn eigen naam is in het engels of frans toch óók nederlandstalig? Het zelfde is het met plaatsnamen. Nijmegen: Nederlands. Nimwegen: Duits. Bejing: Chinees. Peking: Nederlands.

Antwoord

Beste Theo,

Je vraag zou eigenlijk omgekeerd moeten klinken: "Waarom zegt men in Vlaanderen Boudewijn in plaats van Baudouin?" Het is vrij bekend dat de Belgische koninklijke familie Franstalig is. De keuze voor de namen van de kinderen in de koninklijke familie is dus een keuze voor Franse namen. Het is gebruikelijk om die namen te vernederlandsen. In Vlaanderen zeggen en schrijven we dus Boudewijn. Bij sommige namen is die vernederlandsing in de spelling niet zichtbaar, maar wel in de uitspraak. Zo blijft Albert in de spelling gewoon Albert. Maar de uitspraak is in het Nederlands anders dan in het Frans, al blijven veel Vlamingen die naam op z'n Frans uitspreken. De huidige koning Filip is wordt in Franstalig België Philippe genoemd. Aanvankelijk werd Filip in het Nederlands zelfs Filips genoemd, maar dat werd algauw Filip. Filips zou eigenlijk meer in overeenstemming zijn met de traditie. We hebben in het verleden ook Filips de Goede, Filips de Stoute en Filips de Schone gehad. De voornaam Filip is eigenlijk alleen maar een spellingaanpassing van de Franse vorm Philippe, terwijl Filips (met s) traditioneel de Nederlandse vorm is van de voornaam. Alleen bij prins Laurent wordt een uitzondering gemaakt op de regel dat de Franse namen van de leden van het koningshuis vernederlandst worden. Aanvankelijk werd wel Laurens gezegd, maar algauw werd dat Laurent. Overigens doen we dat in het Nederlands ook met namen van koningen en keizers van andere Europese landen, zeker met historische figuren. Zo spreken we over Peter de Grote (Rusland, Пётр I Алексеевич Рома́нов), Frederik de Grote (Pruisen), Willem I (Pruisen), Lodewijk XIV (Frankrijk) enzovoort. In het Nederlands is het bijvoorbeeld ook gebruikelijk om de pausen met de Latijnse naam aan te duiden (Franciscus, Benedictus, Paulus ...), terwijl die namen in het Frans verfranst worden, in het Engels verengelst, in het Duits verduitst, in het Italiaans veritaliaanst: François, Francis, Franziskus, Francesco / Benoît, Benedict, Benedikt, Benedetto ... Bij al die namen gaat het overigens vaak over heel oude namen, die in de loop van de geschiedenis een andere vorm kregen in allerlei verschillende talen. Het is zoals ook gewone woorden, bijvoorbeeld zelfstandige naamwoorden heel vaak een andere klankvorm hebben in verschillende talen, terwijl het eigenlijk dezelfde woorden zijn: tafel, table, Tafel, tavolo/tavola ..., moeder, mother, Mutter, maire, madre ...

Ook bij veel plaatsnamen die vormen hebben in verschillende talen, is er eigenlijk vaak geen sprake van een vertaling, maar wel van een spontaan ontstaan van vormen in verschillende talen. Bij Bejing en Peking gaat het natuurlijk om de Chinese uitspraak die gewoon vernederlandst klinkt als Peking en dus ook zo geschreven wordt. Bejing is Engels, niet Chinees. Heel vaak zijn Nederlandse namen van anderstalige plaatsen gewoon klankaanpassingen: Verviers (alleen in de uitspraak verschillend van het Frans), Dinant (alleen in de uitspraak verschillend van het Frans). Maar vaak zijn Nederlandse namen gewoon het resultaat van een historische ontwikkeling uit een oude vorm. Zou zijn Rijsel en Lille allebei autonoom ontstaan uit de Latijnse vorm apud insulam (bij het eiland). In het Nederlands werd dat ter isele --> (te)r isele --> risele --> rijsele --> rijsel. In het Frans werd dat l'insele --> l'isle --> lisle --> lille. Van vertalen is er dus helemaal geen sprake geweest. Het gaat gewoon om hetzelfde woord dat in de mond van een Nederlandstalige een andere ontwikkeling kent dan in de mond van een Franstalige. Dat is dus exact hetzelfde als het oerwoord voor "moeder" dat in de mond van een Nederlandstalge moeder geworden is en in de mond van de Franstalige maire geworden is.

En dat je eigen naam in de ons omringende talen steeds dezelfde vorm Theo heeft, is natuurlijk eigenlijk niet helemaal waar. Dat geldt alleen voor de geschreven vorm. De uitspraak is in elke taal anders of een beetje anders. Overigens is de volledige vorm van je naam Theofiel in het Frans Théophile. Dus toch verschillend.

Met hartelijke groet,

Peter Debrabandere

Reacties op dit antwoord

  • 19/05/2019 - theo (vraagsteller)

    Met andere woorden. De duitse namen voor Nijmegen (Nimwegen) of Arnhem (Arnheim) is historisch onstaan? Evenals Bastogne of Bastenaken? Maar evengoed bedankt voor uw antwoord. Theo Boksebeld.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

Docent Peter Debrabandere

Nederlands Specialismen: Nederlands (algemeen), Nederlands in België (Belgisch-Nederlands), Standaardnederlands, taalnormen, taalzorg, taaladvies

Katholieke Hogeschool Vives
Doorniksesteenweg 145 8500 Kortrijk
http://www.vives.be

Zoek andere vragen

© 2008-2019
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen