Japan hield zich ongeveer 200 jaar afgesloten van de buitenwereld. Hoe komt dit en was het isolement totaal?

Tim, 30 jaar
1 april 2019

Antwoord

Sakoku heet dat isolationistische beleid van het Tokugawa-shogunaat tijdens de Edoperiode. Het beleid ontstond met een aantal edicten tussen 1633 en 1639, en eindigde met de val van de hoofdstad Edo in 1853.

Misschien is het belangrijk om eerst de beweegredenen van dat afsluiten te begrijpen: Japan was net eengemaakt in 1603, en de heersers van de Tokugawadynastie ondervonden allerlei problemen om die eenheid te bestendigen: er was piraterij op Japanse vaartuigen, er waren opstanden die door buitenlandse krachten werden ondersteund, er was de vrees dat introductie van christendom ook de religieuze eenmaking van de eilandengroep zou bemoeilijken. De beperkingen golden niet alleen voor buitenlanders (die enkel via de haven Nagasaki handel konden drijven) als voor Japanners, die niet zomaar de eigen wateren mochten verlaten of een handelspost mochten betreden.

Waterdicht was het isolement absoluut niet. Het ging niet zozeer om een stop op import en export van goederen (hetgeen een economisch protectionisme zou zijn), maar wel om een stop op vrij verkeer van personen (en dus meer een religieus, politiek en cultureel protectionisme). De handel werd zelfs actief gestimuleerd. Er waren permanente Nederlandse en Portugese handelsposten in de haven van Nagasaki, er waren Chinese vestigingen in het Westen van Japan, er was internationale handel langs vier andere 'handelspoorten' in perifere provincies, maar allemaal onder het toezicht en onder de bureaucratie van een dictatuur. Briefwisseling werd strikt gecontroleerd, net als de toegang tot elk handelsdomein, aan zowel binnen- als buitenlandse zijde.

Heel bijzonder was ook het Rangaku ('Nederlands leren'). In ruil voor hun verblijfrecht in de haven van Nagasaki werd aan de Nederlandse handelaars gevraagd om wetenschappelijke ontdekkingen mee te brengen, die via publicaties in Japan zelf verder werden verspreid. Dat ging van aardrijkskunde over microsopen tot heteluchtballonnen en electrische batterijen, stoommachines, klokken, tot zelfs tulpenbollen en tomatenplanten. De beroemde 'Grote Golf bij Kanagawa' van Hokusai toont hoe Westers tekenperspectief perfect gekend was bij Japanse kunstenaars. In de laatste decennia van het Edotijdperk werden ook Japanse studenten naar het buitenland gestuurd, en wellicht is die wetenschappelijke openheid één van de factoren geweest die het isolationisme zo lang heeft mogelijk gemaakt: men was op de hoogte van wat er in het buitenland gebeurde en bewoog, en kon anticiperen, zonder evenwel intern daar iets van te ondervinden.

En er was smokkel, zij het vrij beperkt. In een soort omgekeerde Rangaku slaagde de Duits-Nederlandse arts erin om zijderupsen en hun behandeling naar het Westen te smokkelen.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2019
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen