Waarom stijgt de zeespiegel in onze streken terwijl ze daalt aan de kusten van Amerika?

edouard, 62 jaar
9 februari 2019

Antwoord

Beste Edouard

Met de kusten van Amerika bedoelt u vermoedelijk de kusten van Noord-Amerika.

De organisatie Permanent Service for Mean Sea Level (PSMSL) verzamelt via een wereldwijd netwerk van getijmeters de gegevens van lokale zeespiegelniveaus (data vanaf de 19e eeuw) en berekent op basis hiervan lokale trends van relatieve stijging of daling. Deze site biedt een zeer interessante interactieve kaart. Aan de kusten van Alaska en Canada is inderdaad een trend van zeespiegeldaling waarneembaar. Voor de rest van de Verenigde Staten is dat echter niet het geval. Daar wordt juist een algemene stijging van zo’n 2 tot 6 mm per jaar waargenomen. Dat is vreemd, dus hoe kan dat?

Stel de interactieve kaart best in voor de periode van bv. 1980-heden. Dan zijn er meer datapunten dan voor 1900-heden.

De vele rode pijlen op de kaart tonen dat de wereldwijde zeespiegel stijgende is (zo’n 3-5 mm per jaar). Echter, rond de meest noordelijke kustlijnen van het noordelijk halfrond daalt de (relatieve) zeespiegel juist op de meeste plaatsen (blauwe pijlen). De reden is dat daar de continentale korst al meer dan 10.000 jaar omhoog komt, waardoor de zeespiegel relatief daalt ondanks de wereldwijde stijging.

Dit terugveren van de continentale aardkorst (of beter, de lithosfeer) is een gevolg van de laatste ijstijden, ofwel de periodes van zo’n 100.000 jaar waarin er grote ijskappen op Canada, Scandinavië en Siberië lagen. De Groenlandse ijskap is een laatste overblijfsel van de laatste ijstijd. Door de enorme massa van die ijskappen is de aarde daaronder tot meer dan 1 kilometer ingezakt. Vanaf het moment dat de ijskappen begonnen te smelten (tussen 20.000 en 8.000 jaar geleden) begon de aardkorst weer terug te veren. Dit heet met een mooi woord postglacial rebound, ofwel postglaciale opheffing. Rond Alaska, Canada en de Baltische Zee vindt daardoor nog steeds opheffing plaats tot ongeveer 1 cm per jaar. Daar is het bedrag van de postglaciale opheffing dus groter dan de algemene zeespiegelstijging die vooral het gevolg is van expansie van de oceanen (door opwarming van het zeewater) en door het smelten van gletsjers en dus daalt de zeespiegel daar. Er komen daarnaast nog andere lokale of regionale factoren bij de zeepiegeltrends kijken (zwaartekrachtsverschillen, oceanische stromingen, etc.), maar dit is het algemene beeld.

Wie bv. een eiland bezit aan de Baltische kust van Zweden zal hier helemaal niet rouwig om zijn, want het eiland wordt elk jaar ietsje groter – tenzij het daardoor aan het eiland van een onsympathieke buurman vastgroeit natuurlijk...   

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2019
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen