Wat is het verschil tussen fascisme en nationaalsocialisme? (cfr. Italie-Duitsland anno 1935)

Robbe, 18 jaar
10 december 2018

Antwoord

Dag Robbe,

Een goede, maar geen gemakkelijke vraag.

Zoals je in de vraag zelf aangeeft, zijn beide politieke ideologieën verbonden met één plaats en tijd: het nationaal-socialisme of nazisme ontstond vanaf de jaren 1920 in Duitsland en werd daar in 1945 verslagen, het fascisme in ongeveer dezelfde periode in Italië. Kort gezegd is nazisme het Duitse rechts-extremisme uit het Interbellum, en fascisme de Italiaanse tegenhanger. Alle andere vormen van nazisme of fascisme, al dan niet met het voorvoegsel 'neo-', zijn vergelijking met die twee historische bewegingen.

  • Verwarrend is dat ze elkaar hebben beïnvloed. Zeker na de mars op Rome in 1922 nam Hitler heel veel elementen uit het fascisme over in zijn nazisme - het meest in het oog springend de Hitlergroet die gebaseerd was op de Romeinse groet, en de start van een persoonsverering van één leider. Andersom was het vooral Oswald Spengler, de schrijver van 'Ondergang van het Avondland', die nazistische ideeën inbracht in het fascisme: een cultuurpessimisme, anti-cosmopolitisme en anti-individualisme. De twee termen werden en worden dan ook vaak door elkaar gebruikt. Beiden waren anti-democratisch, anti-communistisch, anti-liberaal, autoritair, collectivistisch, verheerlijkten geweld en gebruikten een hoop symboliek en rituelen.
  • De verwarring is misschien nog groter geworden omdat socialistische en communistische Geallieerden en verzetsbewegingen liever de term 'fascisme' gebruikten, dan het 'nationaal-socialisme'. Die laatste term kon verwarring veroorzaken met eigenlijke socialisme. In de Sovjet-Unie streed men daarom haast uitsluitend tegen het 'fascisme', ook al ging het om Hitler. In Nederland is er ook controverse over dat verwarrend gebruik van de term 'fascisme' op herdenkingsplaquettes, waar eigenlijk het Duitse nazistische regime bedoeld wordt.

Met wat moeite kan je ook een inhoudelijk en vormelijk onderscheid maken tussen nazisme en fascisme.

  • Nazisme was duidelijk racistischer en antisemitischer dan fascisme; in dat laatste werden mensenrassen niet als zodanig onderscheiden en zeker niet gerangschikt.
  • Het fascisme had ook een minder anti-religieuze houding, en daardoor een betere verstandhouding met de kerk, met zelfs het ontstaan van een klerikaal fascisme (in Kroatië en Slovakije waren de fascistische leiders zelfs priesters).
  • Nazisme baseerde haar symboliek veel meer op een bonte verzameling bronnen (Germaanse runentekens, Scandinavische mythologie, Romeinse architectuur, Indo-Europese zonnewielen), fascisme gebruikte daarvoor alleen het oude Romeinse rijk als inspiratie.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2019
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen