Zijn er giftige vogels?

Chris, 33 jaar
30 juni 2018

In andere diergroepen vind je giftige exemplaren, ook enkele zoogdieren (vogelbekdier). Zijn er onder de vogels ook giftige soorten?

Antwoord

Beste Chris,

er zijn wel degelijk een beperkt aantal giftige vogels gekend. Geen enkele vogel is 'actief giftig', dus een steek of een beet zoals van gifslangen hoef je niet meteen te vrezen, maar sommige vogels bevatten gifstoffen in hun veren, huid en/of spieren, waarbij het schadelijk effect dus bij aanraken of consumptie kan voorkomen.

Geen enkele van deze giftige vogels maakt de gifstoffen zelfstandig aan; zij halen deze uit de omgeving en weten ze in het lichaam op te slaan.

Zo verkrijgen een viertal Pitohui-soorten (P. dichrousP. kirhocephalus, en in mindere mate Melanorectes nigricens  en Ornorectes cristatus) alsook de blauwkapifrit (Ifrita kowaldi), allen vogels uit Nieuw-Guinea, hun gif uit kevers die ze verorberen. Dit gif, hetzelfde als in pijlgifkikkers, slaan zij onder andere op in hun huid en veren. Ook de in Afrika voorkomende spoorwiekgans (Plectropterus gambensis) haalt zijn gif uit kevers.

De hop (Upapa epops) en groene kakelaar (Phoeniculus purpureus) herbergen gifproducerende bacteriën in hun stuitklier.

Bovenstaand lijstje is zeker niet volledig, maar zou de aandacht te veel wegleiden van een giftige vogelsoort die voor ons toch wel enig belang heeft: de kwartel.

De Europese kwartel (Coturnix coturnix) is evenwel niet steeds giftig. Enkel tijdens zijn jaarlijkse trek naar het zuiden zijn sommigen giftig. Dit komt omdat de kwartel zich onderweg voedt met toxine-bevattende zaden van de gevlekte scheerling of andere schermbloemige planten. De vergiftiging bij de mens, na consumptie van dergelijke kwartels, wordt in de medische wereld aangeduid met de term coturnisme en is sinds mensenheugenis bekend: zelfs in de bijbel is er passage terug te vinden waarin beschreven wordt dat de Israelieten massaal stierven na het eten van kwartel (Num. 11: 31-34). Het gif leidt bij de mens tot spiercelschade, nierblockage en shock.

Nu hoef je niet meteen de kwartel op je bord te vrezen: het overgrote deel van de consumptiekwartels zijn Japanse kwartels (Coturnix japonica) en sowieso zijn gekweekte kwartels niet in staat te trekken of gifstoffen via hun voeding op te nemen.

 

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

Prof. dr. Pieter Cornillie

Veterinaire Morfologie: Embryologie incl. teratologie Anatomie Histologie

Universiteit Gent

http://www.ugent.be

Zoek andere vragen

© 2008-2021
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen