Hoe komt het dat een actief lavakanaal niet smelt?

Inge, 40 jaar
24 juni 2018

Momenteel is er een vulkaanuitbarsting in Hawaii dat vanuit spleet 6 een kanaal voedt met lava. Die lava maakt zijn weg door dat kanaal naar de oceaan. Maar het gebruikte kanaal is eigenlijk ook gemaakt uit diezelfde lava en ligt hoger dan de grond. Er loopt al verschillende dagen lava door en toch smelten die zijdes niet. Hoe kan dat? De smelttemperatuur is toch lager dan de hete lava dat er door gaat?

Antwoord

Beste Inge,

bedankt voor je oplettende vraag!

De typische Hawaiiaanse lava is vrij vloeibaar door zijn typische samenstelling. Wanneer deze lava uit de vulkaan stroomt, is deze ongeveer 1200°C heet en gloeiende rood. De stollingstemperatuur van deze lava ligt dichtbij maar onder 1000°C. Wanneer deze lava dus blootgesteld wordt aan de lucht en het aardoppervlak, stolt deze meteen aan het contact tussen de lava en lucht/aarde en wordt er een harde korst gevormd, die dan zwart is. De lava komt echter aan een hoog debiet aan het oppervlak, en door die constante aanvoer van nieuw, heet materiaal en de dikte van de lavastroom die opgebouwd wordt, kan de kern van de stroom veel langer vloeibaar blijven. Soms kan de korst zich volledig opbouwen en worden er lavatunnels gevormd, vaak iis de aanvoer van lava te groot en worden er open kanalen gevormd. Die kanalen onstaan omdat de zijden van de stroom wel afkoelen. Die 'levees' zoals ze in het Engels heten, bouwen verder in hoogte op omdat er steeds meer spatten lava op neervallen vanuit het kanaal zelf. Maar opgelet, deze lava is dan misschien gestold en heeft een zwarte kleur, maar is nog steeds enkele honderden graden heet net naast het kanaal! Verderaf van het kanaal koelt dit echter snel af. Het kanaal dat zo gevormd wordt, is een efficient transportsysteem voor de hete, roodgloeiende lava, en dus ook de hitte. Deze wordt verder mee getransporteerd naar de voet van de lavastroom, en wordt dus niet al te zeer opgenomen door de afgekoelde zijden van de stroom. Daarbovenop komt nog dat die zijden in direct contact staan met lucht en aarde, en dus de hitte die ze opnemen ook op die manier weer kunnen afgeven.

Je kan de snelheid van het stromen, alsook het feit dat de uiterste zijden van de stromen snel afkoelen, bekijken in het volgende Youtube-filmpe. Merk de twee personen op die op de zijden van de lava staan: https://www.youtube.com/watch?v=gnrg3cfDfrY

Om gesteente op te smelten heb je zowel die verhoogde temperatuur nodig, maar ook druk. Op enkele tientallen kilometers diep in de korst heb je een hogere druk, en kan je daarom reeds aan lagere temperaturen gesteente smelten. Aan het aardoppervlak heb je enkel de lagere atmosferische druk, waardoor je hogere temperaturen zou nodig hebben om de lava op te smelten. Door het samenspel van efficiënte warmte-afvoer door  lucht, wind, landoppervlak en de stroomsnelheid van de lava in het kanaal, worden er op die manier nooit temperaturen bereikt die de reeds gestolde lava terug kunnen doen opsmelten.

Hopelijk beantwoordt dit je vraag voldoende. Blijven kijken naar de fascinerende beelden intussen!

Vriendelijke groeten,

Sam Poppe

Reacties op dit antwoord

  • 27/06/2018 - Inge (vraagsteller)

    Hartelijk bedankt voor uw duidelijke uitleg.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2021
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen