Hoe is de kernramp in Tsjernobyl ontstaan?

Thomas, 11 jaar
29 januari 2018

Hoe is de kernramp gebeurd in Tsjernobyl?

Antwoord

Beste Thomas

Op 26 april 1986 ontplofte reactoreenheid 4 in Tsjernobyl. Dit was meteen het zwaarste ongeval in de geschiedenis van de vreedzame toepassingen van kernenergie. Ondertussen zijn zowel de oorzaken als de gevolgen zeer grondig bestudeerd en zijn er heel wat lessen uit getrokken.

De belangrijkste oorzaken van het ongeval waren een aantal menselijke fouten gecombineerd met het onveilige ontwerp van de reactor.

Het onveilige en instabiele ontwerp van de reactor: Dit type reactor (RMBK, oftewel in het Russisch ‘Reaktor Bolsjoj Mosjtsjnosty Kanalny’, wat zoveel betekent als ‘reactor
van groot vermogen met kanalen’), ontworpen voor de productie van elektriciteit, kan ook plutonium aanmaken voor militaire doeleinden. Het probleem met het RMBK-type reactor zoals in Tsjernobyl is dat ze zich onder bepaalde omstandigheden onstabiel gedragen. Door de verschillende overtredingen op de werkingsprocedures brachten de operatoren de reactor in een gevaarlijke toestand, met een uiteindelijke ontploffing tot gevolg. RMBK-centrales hebben geen overkoepelend gebouw dat de reactor volledig van de omgeving isoleert. Hierdoor konden de radioactieve stoffen zich veel gemakkelijker verspreiden in de omgeving.

Ter informatie; de nucleaire reactoren in ons land die elektriciteit produceren zijn van een totaal ander type namelijk drukwaterreactoren (PWR ofwel Pressurized Water Reactor in het Engels).

Het gebrek aan theoretische opleiding en kennis bij de operatoren, in combinatie met een totaal gebrek aan veiligheidscultuur, leidde ertoe dat de controlestaven (nodig om de kernreacties onder controle te houden in de reactor) hoger werden opgetrokken dan toegelaten volgens de procedure van de centrale. Een tweede ernstige menselijke fout was de uitschakeling van de automatische beveiliging vlak voor de veiligheidstest die toen werd uitgevoerd. Tijdens die periode (in de toenmalige koude oorlog) was veiligheid duidelijk geen prioriteit.

Een sfeer van strikte geheimhouding heerste in de toenmalige Sovjet-Unie: er werd toen van operatoren niet verondersteld dat ze kritisch zouden nadenken, noch dat ze initiatieven zouden nemen bij officieel ondenkbare noodsituaties. Enkele dringende acties die in dergelijke situatie onmiddellijk hadden moeten gebeuren, zoals branden blussen, de nucleaire kettingreactie stoppen en de bevolking verwittigen, werden met vertraging uitgevoerd waardoor deze ramp grote proporties aannam.

Voor meer informatie verwijs ik je graag naar een publicatie van het SCK•CEN, waar de belangrijkste technische elementen en menselijke fouten die aan de oorzaak liggen van het ongeval worden beschreven, evenals de gevolgen voor mens en milieu. Ondertussen heeft UNSCEAR, een orgaan van de Verenigde Naties, hierover actuelere gegevens gepubliceerd.

Publicatie SCK•CEN "Tsjernobyl, 25 jaar later": http://www.sckcen.be/-/media/Files/Public/Publications/Chernobyl_25y/Tsjernobyl_25jaar_later_NL_WEB.pdf

Pulicaties UNSCEAR (enkel in het Engels): http://www.unscear.org/unscear/en/chernobyl.html

Vriendelijke groet

 

Tom Clarijs
Wetenschappelijk medewerker

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2019
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen