Hoe kun je accentloos Engels leren spreken?

Alfonso, 54 jaar
19 december 2017

Als Duitsers, Belgen, Nederlanders, etc. Engels spreken hoor je vaak een accent. Kan men dit afleren of is dit blijvend?

Antwoord

Beste Alfonso,

Jazeker, het is perfect mogelijk om een accent af te leren. In theorie is het mogelijk om elke vreemde taal zo te leren spreken dat je die taal uiteindelijk zonder accent spreekt of - andersom geformuleerd - dat je die taal met het accent van de moedertaalspreker spreekt. Ik zeg natuurlijk "in theorie", want het mag duidelijk zijn dat het makkelijker is om als Nederlandstalige perfect accentloos Engels of Duits of Zweeds te leren spreken dan perfect accentloos Russisch of Chinees te leren spreken. Hoe verder een taal van je moedertaal afstaat, hoe moeilijker het is om een vreemde taal accentloos te leren spreken. 

Je gaat uit van nationaliteiten: Duitsers, Belgen, Nederlanders. Dat is natuurlijk niet het juiste uitgangspunt. Het is voor Franstalige Belgen moeilijker om accentloos Engels te leren spreken dan voor Nederlandstalige Belgen, gewoon omdat het Frans minder verwant is met het Engels dan het Nederlands. De moedertaal van de leerder van een vreemde taal is bepalend voor het hebben van een accent, niet de nationaliteit. Pas in tweede instantie is de nationaliteit ook bepalend: een Vlaming die slecht Engels spreekt, heeft een andere accent in het Engels dan een Nederlander die slecht Engels spreekt. Dat komt doordat het Nederlandse accent van de Vlaming anders is dan het Nederlandse accent van de Nederlander. Hetzelfde geldt ook voor het Franse accent van de Waal en het Franse accent van de Fransman. Zie verder over de verschillen tussen het Nederlandse en het Belgische accent van het Nederlands.

Verder is niet alleen de graad van verwantschap een bepalende factor voor de mogelijkheid om een andere taal accentloos te leren spreken. Het voorkomen van allerlei fonetische kenmerken (klankkenmerken) in de te leren taal speelt ook een belangrijke rol. Hoe meer die kenmerken verschillen van de klankkenmerken van de moedertaal van de leerder hoe moeilijker het is om de doeltaal perfect en accentloos onder de knie te krijgen. Ook heel bijzondere, voor niet-moedertaalsprekers moeilijk te imiteren fonetische eigenaardigheden van een doeltaal maken het moeilijker om een taal accentloos te leren. Zo is het voor een West-Vlaming of Brabander of Hollander of Groninger wellicht moeilijker om een Limburgs accent te leren (dan om bv. een Zeeuws accent te leren) omdat in het Limburgs een systeem van stoottoon en sleeptoon voorkomt. Zo kan in de Limburgse dialecten een woord als bal op twee verschillende manieren uitgesproken worden: afhankelijk van het toonverloop met wisselende toonhoogte betekent het woord bal ofwel 'feestelijke bijeenkomst' ofwel 'rond voorwerp'. Ook de aparte zinsmelodie maakt het voor niet-Limburgers moeilijker om het Limburgse accent onder de knie te krijgen. Dit voorbeeld is voor ons vrij herkenbaar. Er zijn wereldwijd natuurlijk nog heel veel talen met klankkenmerken die heel erg verschillen van de klankkenmerken van onze eigen moedertaal, waardoor het heel moeilijk is om zulke talen accentloos te leren spreken. Nou ja, accentloos, daar bedoelen we mee: 'zonder accent van de uitgangstaal'. Want accentloos spreek je natuurlijk nooit. Als je het accent van de uitgangstaal afleert, dan neem je uiteraard het accent van de doeltaal over. En dat accent van de doeltaal is ook weer niet onproblematisch. Want met welk accent moet je Engels leren? Met een Amerikaans of Brits accent. En als het Brits moet zijn? Moet het dan Engels of Schots zijn? Wij nemen wellicht aan: Engels. Maar er zijn in het Verenigd Koninkrijk natuurlijk verschillende accenten. Op school leren wij één bepaald Brits accent, namelijk RP (received pronounciation), dat wil zeggen "het accent dat gebruikt wordt in het dagelijks taalgebruik van gezinnen in Zuid-Engeland, waarvan de mannen onderwijs genoten hebben aan de grote publieke kostscholen". Wie dat accent gebruikt, kan in Engeland spreken zonder zijn regionale herkomst te verraden. Maar uiteindelijk spreekt maar ongeveer twee of drie procent van de Engelsen RP. Als je met een Engelsman een gesprek aanknoopt en hij vraagt je waar je precies vandaan komt in Engeland, dan spreek je wellicht accentloos Engels. Dan klink je dus heel erg Brits, Engels zelfs, maar het is blijkbaar niet duidelijk of je uit het zuiden, het westen of het noorden van Engeland komt. 

Ook Vlamingen en Nederlanders spreken Nederlands met een regionaal accent. Je kunt een Zeeuw, een Limburger, een Groninger, een West-Vlaming en een Antwerpenaar aan zijn accent herkennen. Alleen wie zich een bepaalde accentloze standaarduitspraak van het Nederlands toe-eigent, kan Nederlands spreken zonder zijn regionale achtergrond te verraden. Maar dat is nooit honderd procent bereikbaar, want je bent altijd of als Nederlander of als Vlaming herkenbaar. Dat komt omdat er twee standaarden zijn voor een accentloze uitspraak: een Belgisch-Nederlandse (de zogenaamde VRT-uitspraaknorm) en een Nederlands-Nederlandse. De twee standaarden kun je niet verzoenen tot één standaard. Wat wel honderd procent bereikbaar is, is een perfecte accentloze Belgisch-Nederlandse uitspraak, die het onmogelijk maakt om te horen of je Bruggeling, Mechelaar, Hasselaar of Brusselaar bent. Het is in principe hetzelfde als accentloos Engels leren spreken. Een West-Vlaming zegt ik heb een pit ingeslikt met viermaal een i die heel open (met de kaken verder van elkaar afstaand dan in accentloos Nederlands), een Antwerpenaar zegt hetzelfde met viermaal een i die heel gesloten is (met de kaken veel dichter bij elkaar staand dan in accentloos Nederlands). Accentloos ik heb een pit ingeslikt leren zeggen doe je dus door te zoeken naar de exacte positie van de kaken waarbij de accentloze uitspraak gehoord kan worden. Dat is een stuk geslotener dan met een West-Vlaams accent en een stuk opener dan met een Antwerps accent. Het is dan zaak om dat niet alleen in dat zinnetje te doen, maak telkens als die klank (i) uitgesproken moet worden. Wie daar dus systematisch op let en die i altijd en overal volgens de Belgisch-Nederlandse of Nederlands-Nederlandse uitspraaknorm uitspreekt, spreekt 'accentloos' (= met het accent van de standaard). En natuurlijk geldt dat voor alle mogelijke klanken die in de moedertaal of het moederdialect van de leerder van een doeltaal afwijken van de klanken van de te leren taal. Een Antwerpenaar moet dus niet alleen leren om die i uit te spreken volgens het klanksysteem van de 'accentloze' VRT-norm, maar ook nog een hele rij andere klanken. Hetzelfde geldt natuurlijk voor Vlamingen of Nederlanders of Duitsers die Engels leren (of die een andere vreemde taal leren). Klank per klank moet je je de precieze uitspraak van de klanken van een vreemde taal eigen maken: precieze kaakstand, plaatsing van de lippen, positie van de tong ... Wie het woord pit in I've just swallowed a pit 'accentloos' wil uitspreken, moet dus letten op de aanblazing van de p en dus ph zeggen en niet p. De i klinkt in het Engels bovendien niet ietsje geslotener dan in het Nederlands, maar dan toch niet zo gesloten als in het Antwerps. 

Een Vlaming of Nederlander die er dus niet in slaagt om zogenaamd 'accentloos' Engels te spreken, is iemand die de klanken van het Engels gedeeltelijk of steeds volgens het klanksysteem van het Nederlands uitspreekt en dus herkenbaar is als een vreemdeling die Engels spreekt. Dat Vlamingen vlugger van een Nederlander vinden dat hij Engels met een accent spreekt dan dat ze dat van zichzelf vinden, komt doordat we de Nederlandse klanken herkennen in het Engels van de Nederlander. Uiteraard spreekt ook de Vlaming Engels met z'n eigen Vlaamse accent, maar dat herkennen ze bij zichzelf niet.

Met hartelijke groet,

Peter Debrabandere

 

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2018
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen