Was de Big Bang een kernexplosie?

Guy, 55 jaar
31 december 2016

Zou het kunnen dat ons universum het gevolg is van een kernexplosie? Zou dat dan een explosie kunnen geweest zijn, die zich in een groter (en reeds bestaand) geheel dan ons universum voordeed? Als vorm van een doelbewust opgezet experiment misschien, mogelijk een experiment dat uit de hand gelopen is, of een experiment dat nog steeds aan de gang is. Of misschien een onbedoelde explosie, met natuurlijke oorzaken, zonder doelbewust handelend(e) opperwezen(s). Dit zijn filosofische bedenkingen. Maar zijn er wetenschappelijke argumenten voor of tegen een explosie? Ik lees regelmatig dat de big bang een snelle expansie was, en geen explosie. Maar alleen al de plotsheid, de snelheid waarmee de materie weggeslingerd wordt in alle richtingen, en de begintemperatuur, dat wijst volgens mij toch helemaal in de richting van een explosie zoals wij die op aarde ook kennen. Maar dan een soort super-kernexplosie.

Antwoord

Het voorstel dat het heelal begonnen is met een 'kernexplosie' werd voor het eerst voorgesteld door dezelfde persoon die als eerste heeft gesteld dat alles er op wees dat het heelal een singulier begin heeft gehad, namelijk Monseigneur Georges Lemaitre (hij was de persoon, niet het singulier begin).  Hij had het over 'l'hypothese de l'atome primitif'.  Hij had aangetoond dat het heelal in expansie was, en ook dat terugrekenenen moest betekenen dat het heelal dus ooit eens vanuit een klein 'primitief atoom' moest beginnen expanderen zijn.  Het beeld dat hij daarvoor gebruikte, was ontleend aan de inzichten van materie bij hoge dichtheden destijds, het verstaan dus van kernprocessen toen.  Dat was ook 'primitief' ten opzichte van hetgeen we vandaag weten en niet weten, en ook dat inzicht had Lemaitre al.  In een later - en absoluut visionair - artikel drukte hij het besef uit dat het ontstaan kon ingekaderd worden als een 'kwantumfenomeen', wat dit ook moge zijn.

We hebben sindsdien geleerd dat het vroegste heelal er een was waarin atoomkernen juist niet konden bestaan, omdat de toen heersende lokale energieen zoveel groter waren dan deze nodig om atoomkernen te laten bestaan.  Een kernexplosie is daarom zowat het laatste van hetgeen wij ons van de oerknal voorstellen.  U noemt uw standpunt een 'filosofische bedenking'.  Ik ga er graag mee akkoord dat het bestaan van het universum filosofische aspecten heeft die de fysica overstijgen.  Maar 'kernexplosie' is fysica, en een filosofisch standpunt dat zich daarop beroept, moet de inzichten van de fysica respecteren.

Het is natuurlijk waar dat de expansie van het heelal iets heeft van een explosie.  Zoals de samenscholing voor een rock-concert kan vergeleken worden met de manier waarop massa zich verenigt om een sterrenstelsel te vormen.  Maar betekent dit dat de fenomenen en hun oorzaken dezelfde zijn?  Neen dus.  De wiskundige beschrijving van de expansie van het heelal is in wiskundige termen ongeveer het simpelste model dat we kunnen bedenken, en het kan dus niet anders dan dat vele fenomenen daarop gelijken.  Waar de vergelijking mank loopt, is dat een explosie een fysisch fenomeen is in ruimte en tijd, terwijl de kosmische evolutie er een is VAN ruimte en tijd.  Bemerk trouwens dat een kernexplosie iets is dat we hebben leren kennen binnen ons heelal, binnen het tijdsbestek waarin wij ons vertrouwd hebben kunnen maken met dit heelal.  Dat concept extrapoleren als oorzaak van ons heelal, is logisch inconsistent.

Het bestaan - eerder dan het ontstaan - van het heelal blijft een groot mysterie, en zal dat blijven.  Een nog groter mysterie is dat dit heelal zogenaamd denkende wezens als ons heeft voortgebracht.  Daarmee omgaan, is wat van ons mensen maakt.  Een van de manieren daarvoor, is via de wetenschappelijke methode, via experiment en rationele reflectie.  Centraal in die aanpak is dat gevolgen beschouwd worden vanuit oorzaken, niet omgekeerd.  Een universum als een doelbewust opgezet experiment, valt dus niet onder het studiegebied van de wetenschap. 

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2017
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen