Wat was er het eerst, virus of bacterie? En hoe ontstaat een virus eigenlijk?

Tom, 15 jaar
30 juni 2008

Ik weet dat het leven op aarde geevolueerd is uit eencelligen... de bacterie kan hierin dus goed geplaatst worden als 1 van de eerste levende dingen op aarde.. maar hoe zit het met een virus? wie was er het eerst? en hoe ontstaan (recente) nieuwe virussen zoals het HIV virus eigenlijk..?

Antwoord

Beste Tom,

Het is nog altijd een mysterie hoe virussen eigenlijk zijn ontstaan. Virussen kunnen niet bestaan zonder cellen, hetzij bacteriecellen (die virussen noemen we bacteriofagen) hetzij cellen van bijvoorbeeld ons lichaam. Er zijn een aantal gangbare theorieën, de twee meest waarschijnlijke zijn de volgende:

Cellen waren eerst, en virussen zijn onstaan doordat genetisch materiaal uit cellen is 'ontsnapt', ingekapseld in proteïnen en membranen. Ze kunnen niet overleven zonder de vermenigvuldigings mechanismen van nieuwe cellen te gebruiken.

Een andere theorie is dat beiden samen zijn onstaan. Bacteriecellen, en meteen ook stukjes genetisch materiaal die als parasieten leefden op die eerste baceteriecellen. Er zijn heel wat argumenten en wetenschappelijke gegevens voor beide theoriën, vandaar dat er nog steeds discussie rond is. Misschien zijn beiden wel tegelijk waar en zijn sommige virussen zo oud als het leven, terwijl andere virussen later zijn onstaan uit cellen.

Hoe nieuwe menselijke virussen ontstaan, zoals het HIV, dat is beter gekend. Nieuwe griepvirussen die ontstaan bijvoorbeeld door continue verandering van bestaande griepvirussen, met als gevolg opeenvolgende griepepidemies met virussen die van jaar tot jaar een beetje verschillen. Soms springt een dierengriepvirus over naar de mensen, zoals de 'kippengriep' waarvoor wetenschappers momenteel schrik hebben. Indien zo een sprong van dier naar mens gevolgd wordt door een voldoende aanpassing van het nieuwe virus aan de mens dan kan dit een pandemie veroorzaken. Het nieuwe virus verschilt immers veel meer van de bestaande menselijke griepvirussen, en kan zich veel sneller verspreiden bij gebrek aan weerstand in de menselijke populatie.

Ook het HIV heeft als oorsprong een dierenvirus. In dit geval een apenvirus dat afkomstig is uit chimpanzees (voor HIV-1) of uit roetaapjes (voor HIV-2). Het virus dat wij in de westerse wereld kennen als het AIDS virus komt uit chimpanzees. Hoe dit apenvirus zich heeft aangepast aan de mensen wordt nog onderzocht. We hebben al een aantal tipjes van de sluier opgelicht. We weten ongeveer wanneer dit gebeurd is, rond 1920-1930, en we weten dat het vermoedelijk gebeurd is door het jagen op chimpanzees. We zijn nog intens bezig met dit te onderzoeken en vinden nog steeds nieuwe aanwijzingen.

Het ontstaan van menselijke virussen uit dierlijke virussen noemt men zoönose. Als je dit woord intikt op google zal je veel informatie vinden over heel wat 'nieuwe' menselijke ziektes. Het is een fascinerend onderzoeksonderwerp.

Prof Dr Anne-Mieke Vandamme
Katholieke Universiteit Leuven
Rega Instituut en Universitaire Ziekenhuizen
AIDS Referentie Laboratorium
Afdeling Klinische en Epidemiologische Virologie
Leuven

~ be a virus, see the world ~
                 Gary Larson

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

Prof Dr Anne-Mieke Vandamme

AIDS onderzoek oorsprong van infecties epidemiologie

Katholieke Universiteit Leuven
Oude Markt 13 3000 Leuven
http://www.kuleuven.ac.be/

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen