Waarom mag de Amerikaanse president slechts max. 8 jaar zetelen?

resul, 16 jaar
11 december 2016

Antwoord

Het idee om mandaten roterend te maken, is eigenlijk al heel oud en heel essentieel voor democratische systemen. Het principe is immers dat macht moet worden gedeeld, en niet teveel of te lang bij eenzelfde persoon mag blijven. Zelfs al is die populair.

In Athene en in Sparta waren er wetgevende vergaderingen waarin uitgelote deelnemers maar één of twee keer een jaar lang konden zetelen. Voor sommige mandaten waren er verkiezingen in plaats van lotingen, en dan gold dat levenslange verbod op herhaling niet - men kon herverkozen worden. In de Romeinse Republiek moesten verkozen magistraten (zoals tribuun, consul, praetor) ook telkens na hun termijn voorgoed doorschuiven, en was er zelfs een systeem, de 'cursus honorum', die voorschreef welke ambten vanaf welke leeftijd, in welke volgorde en met welke pauzes bereikbaar waren. Maar zich laten herverkiezen voor hetzelfde was in principe onmogelijk.

Ook vandaag wordt in heel veel landen het aantal bestuurstermijnen voor eenzelfde persoon beperkt. Maar meestal beperkt men opeenvolgende termijnen, niet het totale aantal termijnen van één persoon. In Mexico kunnen zowel parlementsleden, senatoren als de president slechts één termijn lang dienen. Ze kunnen zich laten herverkiezen, maar moeten dan een verkiezing overslaan.

Het is uitzonderlijk wanneer dat verbod op herverkiezing/herloting levenslang geldt, en een gewone 'pauze' in het mandaat dus niet helpt. Dat is zo sinds 1951 voor presidenten van de Verenigde Staten. Sinds George Washington in 1797 geweigerd had om zich verkiesbaar te stellen voor een derde opeenvolgende termijn, hielden alle presidenten na hem er na twee termijnen ook mee op. Dat werd 150 jaar lang een ongeschreven regel. Drie keer werd die regel uitgedaagd

  • De republikeinen Ulysses S. Grant (president in 1869-1873 en 1873-1877) en Theodore Roosevelt (1901-1905 en 1905-1909) slaagden er nipt niet in om een partijnominatie voor een derde presidentstermijn binnen te halen
  • De democraat Franklin D. Roosevelt slaagde erin om vier termijnen als president aan elkaar te rijgen: 1933-1937, 1937-1941, 1941-1945 en 1945.

Na het overlijden van FDR in 1945, aan het begin van zijn vierde termijn, vond het Congres dat de ongeschreven regel van Washington toch geschreven moest worden: in 1951 legde het 22ste amendement vast dat niemand meer dan twee termijnen als president kan hebben. Dus levenslang, een pauze is geen oplossing om zich te laten herverkiezen.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen