Hoe komt het dat je de zon minder voelt 's avonds terwijl hij toch recht in je gezicht schijnt?

Harrie, 69 jaar
4 november 2015

Hoi,
Ik heb een dispuut met mijn zoon. Ik voel de zon veel meer op mijn hoofd branden als hij recht boven mij staat dan wanneer ik 's avonds recht tegen de zon inkijk. Hij zegt dat het beschenen oppervlak dan groter is en de straling verdeeld wordt over een groter oppervlak. Maar dat slaat op de temperatuur van het aardoppervlak. Maar 's avond schijnt de zon loodrecht in mijn gezicht en is er van verdunning van de straling door een groot oppervlak geen sprake. Volgens mij ligt het aan de afstand die het zonlicht door de atmosfeer aflegt: die is 's avonds groter. Er vindt dan meer absorptie plaats. Waar of niet? Of koelt mijn gezicht tijdens de bestraling meer af omdat de omgeving koeler is en voel ik de straling minder?

Antwoord

Beste Harrie,

Het feit dat je 's avonds de zon "veel minder voelt branden" is grotendeels gerelateerd aan het feit dat de zon dan een stuk lager staat (dan in het midden van de dag bv.). Hierdoor is de inkomende hoeveelheid straling (van de zon) per oppervlak kleiner. Indien we uitgaan van een standaardsituatie (zonder wolken, geen absorptie door atmosfeer...enz.) dan is de hoeveelheid energie die ons bereikt gelijk aan: 1368 W/m^2 * sinus (hoogte zon). Een paar voorbeelden:

  • Als de zon laag aan de horizon staat (opkomst/ondergang), bv. 10° (een hoek van 10° tussen de horizon en de zon, vanuit ons perspectief): 1368 * sinus(10°) = 238 W/m^2 (238 Watt per vierkante meter)
  • Als de zon op zijn hoogst staat in België (ca. 63° op de middag rond 20-22 juni): 1368 * sinus (63°) = 1219 W/m^2 (meer dan 5x zo veel als in eerste voorbeeld!)
  • Als de zon recht boven je hoofd staat (kan enkel in de tropen, tussen beide keerkringen, op een specifiek moment in het jaar) (hoogte van de zon is dan 90°): 1368 * sinus(90°) = 1368 W/m^2

Een groot deel van de verklaring bevindt zich dus in de hoogte van de zon, maar andere factoren (zoals de door jou vermelde afkoeling door de omgeving of bv. de windsterkte) zullen natuurlijk ook je "warmtegevoel" beïnvloeden.

Ik hoop hiermee op jou vraag te hebben geantwoord!

 

Met vriendelijke groeten,

Harry

Reacties op dit antwoord

  • 31/03/2016 - Harrie (vraagsteller)

    Hoi, Bedankt voor het antwoord, maar er klopt, met alle respect, geen hout van. U sluit absorptie uit. Maar daar zit de oorzaak nu net. De weg door de atmosfeer is veel langer als de zon laag staat dan wanneer hij hoog staat. Ik heb het getekend, maar kan de tekening hier niet plakken. De tekening ziet er zo uit: twee niet even grote cirkels in elkaar met hetzelfde middelpunt. De één is de aarde, de ander de "rand" van de atmosfeer. Er gaat een zonnestraal loodrecht van boven naar beneden richting middelpunt. Die straal heeft precies de lengte van de hoogte van de atmosfeer. Ik teken nu een straal horizontaal die juist het aardoppervlak van boven raakt. Deze gaat zeker twee keer zo lang door de atmosfeer en er vindt dus twee keer zoveel absorptie plaats. Daarom kan ik bij zonsondergang en -opkomst zonder me te verblinden rustig in de zon kijken en voel bijna geen warmte. Als de zon precies boven mijn hoofd staat, beschijnt hij een vrijwel even groot oppervlak als wanneer hij in mijn gezicht schijnt. Dus daar ligt het niet aan. Mijn zoon en u hebben zich beiden laten verleiden door het bekende verhaal van hoe lage en hoge zonnestand invloed op de aardtemperatuur hebben, maar dat zal hoogstens een geringe invloed hebben. Als ik midden in een strenge vriesnacht een lamp met 1368 W per vierkante meter op mijn gezicht gericht zou krijgen vlak voor mij (geen absorptie) dan zal ik dat echt wel voelen. Waar mag ik de tekening naar toe mailen? Ik ben benieuwd wat u van deze reactie vindt. Beste groet, Harrie Jorna

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2022
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen