Vernietigen het internet en sociale media onze concentratie?

Diana, 16 jaar
24 mei 2015

Is het zo dat jongeren een kortere concentratiespan hebben door het gebruik van het internet en sociale media?

Antwoord

Ik zal proberen om kort te antwoorden ;)

Het antwoord is niet helemaal duidelijk.

Sommige studies tonen aan dat concentratie de voorbije 10-15 jaar sterk is afgenomen, zelfs gehalveerd. Waar men vroeger een tekst na gemiddeld 12 minuten afbrak, ligt dat nu al op 6 minuten. Heel sterk is de aanpak van dat onderzoek echter niet: het gaat om teksten op een scherm (hetgeen fysiek vermoeiend is voor de ogen), de testgroepen en omstandigheden zijn ook vaak niet vergelijkbaar.

Bovendien wijst zoiets nog geen duidelijke oorzaak aan:

  • Heel vaak wijst men de opkomst van sociale media aan: ultrakorte updates door vrienden en kennissen.
  • Het gebruik van internet in het algemeen is veel intenser en frequenter geworden: de neiging om snel iets opzoeken; intensiever gebruik van email.
  • De toegang is ook sociaal veel gemakkelijker geworden. We nemen overal (stille, maar werkende) gsm's en laptops mee naar lessen of vergaderingen; met een krant of een boek is dat absoluut not done.

In het algemeen is de hoeveelheid aan informatiekanalen veel groter geworden: naast gesprekken, kranten, tijdschriften, boeken, radio, televisie halen we nu ook onze info online. Zelfs al is de inhoud van de informatie uit al die bronnen vaak verwant, of zelfs gekopieerd. Meer media, betekent dat er minder aandacht per apart medium overblijft, maar niet dat onze aandacht op zich verslapt.

Wie met de ontwikkeling van media bezig is, ziet dat bij de introductie van een nieuw communicatiemiddel de manier van 'lezen' verandert. Je merkt zelf ook dat je een tekst op een scherm anders leest dan diezelfde tekst op papier: in het eerste geval 'scan' je meer, en lees je diagonaal, bij de tweede ga je meer de tekst ontleden. Het ene is op zich niet beter, juister of efficiënter dan het andere. Een complete revolutie is dat niet: reclameschrijvers weten al lang dat je kort en helder moet zijn, wervende woorden vooraan moet zetten, lezers moet belonen voor hun aandacht...

En er is altijd al veel doemdenken geweest bij nieuwe media. In het Oude Egypte was er de legende dat de god Toth de mens het schrift schonk, en in ruil diens geheugen afnam. Zoals je zelf ook iets opschrijft 'om het niet meer te moeten onthouden'. Heel vaak werd dan naar jongeren gekeken, omdat die sneller de nieuwe technologie eigen maakten, en omdat men vond dat zij traditionele vaardigheden niet genoeg meer eigen maakten: declameren, schoonschrift, technisch tekenen met pen, juist spellen, een tekst goed ontleden. Dat is van alle tijden. Zetdrukwerk ('boekdrukkunst') zou illegaal kopiëren in de hand werken, en van iedereen een mogelijke boekauteur maken, ook zonder literair of wetenschappelijk talent. Over de telegraaf werd geklaagd dat men niet meer de tijd kreeg om een deftig antwoord te formuleren. En de studies die er over de effecten van televisie en computerspellen zijn gedaan... Die klachten en waarschuwingen waren niet helemaal onterecht, omdat de manier van communiceren wel degelijk iets veranderde aan het gedrag van 'schrijvers' en 'lezers', maar de nieuwe manieren van communiceren werken ook wel.

We mogen dan niet meer in staat zijn om de volledige Bijbel uit het hoofd te kennen, maar we kunnen wel nieuwe trucjes met communicatie: opzoeken, oproepen verspreiden, corresponderen met iemand onbekend...

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

Dr. Karl Catteeuw

Geschiedenis van opvoeding en onderwijs, Roemeens, muziek

Katholieke Universiteit Leuven
Oude Markt 13 3000 Leuven
http://www.kuleuven.ac.be/

Zoek andere vragen

© 2008-2017
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen