Is boeddhisme gelinkt aan regels en aanbidding van de Boeddha, of staat ze er net los van?

Jan, 21 jaar
18 februari 2014

Beste,

Na het lezen van een boek over de boeddhistische denkwijze, ben ik tamelijk in de war.
Zo las ik dat de essentie van de Buddha Dharma - die overigens eigenlijk niet in enkele zinnen kan samengevat worden - ons leert de realiteit te zien zoals hij is en zelf opzoek te gaan naar de waarheid. We moeten ons verlossen van alle dogmatische gedachten, regels, vooroodelen, verlangens, verheerlijkingen, ...

Echter, tijdens mijn reis door thailand en het bezoek aan verschillende tempels heb ik net het tegenovergestelde ervaren.
De bevolking aanbidt Boeddha, de Boeddhist-Thaise cultuur is bedolven onder regels en voorschriften, hetgeen compleet indruist tegen de Buddha Dharma zoals ik hem gelezen heb.

Kan ik dan concluderen dat ze meer waarde hechten aan de cultuur achter het boeddhisme dan de Buddha Dharma zelf? En wat is voor hen de reden van het aanbidden Boeddha, wie overigens laten weten heeft geen bovennatuurlijke krachten te bezitten? Of heb ik de Buddha Dharma verkeerd geinterpreteerd?

Antwoord

Beste Jan

Ik begrijp je verwarring en ze is ook heel terecht. Het komt er in de eerste plaats op aan een onderscheid te maken tussen wat geschreven en beschreven staat als de boeddhistische praktijk van de opvoeding en de levenswijze enerzijds en het boeddhisme als volksgeloof anderzijds.

Er bestaat niet zoiets als "HET" boeddhisme... dat is een westerse uitvinding van de 19e eeuw. Er bestaat ook niet zoiets als een gecentraliseerd bestuur van het boeddhisme, met een kerkhoofd, een geloofsleer en een reeks dogma's en rituelen die gevolgd moeten worden om tot de verlichting te komen. We kunnen dus beter spreken van een "boeddhistische traditie" dan van "het boeddhisme".
Die boeddhistische traditie heeft duizend gezichten die allemaal wel te herleiden zijn tot een gemeenschappelijke basis, maar die in plaats van een dogmatisch geloofssysteem eerder een levenskunst zijn.

Francisco Varela - een wetenschapper uit de cognitiewetenschap en medewerker van Mand and Life - schrijft: "In de boeddhistische traditie is er een buitengewoon rijke methodologie en corpus met observaties die ons kunnen helpen om de fundamentele structuren die aan de oorsprong van onze ervaring liggen, beter te leren kennen."
Je hebt het over de dharma... wel, het woord "dharma" betekent zowel daad, gedrag en weg , als correctie en transformatie. Het gaat met andere woorden om de weg die je volgt om te komen tot eigen correctie en transformatie.
En dat heb je dus heel correct begrepen, zoals ik uit je commentaar kan opmaken.

Maar, hoe zit het dan met het "aanbidden" van de Boeddha?
Wel, daar kan geen misverstand over bestaan: wie de Boeddha groet, groet de Boeddha in zichzelf. Het gaat dus niet om een externe "godheid", maar om je eigen boeddhanatuur. Je kunt als boeddhist dus onmogelijk Boeddha aanbidden en als je dat wel zou doen, dan ben je in feite bezig met het aanbidden van jezelf.
Het groeten van de de Boeddha gebeurt in drie stappen: je raakt het hoofd aan en groet daarmee het licht van de Boeddha, je raakt de mond aan en groet daarmee het woord van de Boeddha (dharma) en je raakt het hart aan en groet daarmee de gemeenschap van alle boeddhisten (de Sangha) - en, wat mij betreft, de gemeenschap van alles wat leeft.

Boeddhisme is samen te vatten in
- drie uitspraken: doe het goede, vermijd het kwade en verrijk je geest
- de vier waarheden over het lijden, de oorsprong van het lijden en hoe je dat lijden kunt oplossen
- het achtvoudige pad om tot verlossing van het lijden te komen

En daar houdt het ook bij op.
Verschillende boeddhistische tradities hebben daar een compleet ritueel rond gebouwd, vol regels en voorschriften... en jammer genoeg zijn er veel mensen die die rituelen als doel gaan beschouwen zijn en niet als middel.
Er zijn zelfs "boeddhisten" die helemaal afgedwaald zijn van de oorspronkelijke gedachten van Boeddha, zoals die "boeddhistische monnik" die haat predikt en zijn volgelingen aanzet tot terreuraanslagen tegen moslims. Maar dat kun je bezwaarlijk het boeddhisme ten kwade duiden.

Mijn conclusie: je hebt de dharma helemaal niet verkeerd geïnterpreteerd, integendeel, ik denk dat je het heel juist begrepen hebt. Je verwarring na je reis naar Thailand is compleet terecht, maar wat je daar gezien en meegemaakt hebt moet op rekening geschreven worden van die mensen en niet van van de boeddhistische traditie.

Als ik je een leuke suggestie mag doen? Bekijk eens de film "Samsara" uit 2003

http://www.movieinsider.com/m463/samsara/

Het verhaal behandelt juist die twijfel over het uiterlijke vertoon en de rituelen tegenover de innerlijke belevenis en praktijk van de boeddhistische traditie.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

lic. D'haenen Johan

Filosofie, ethiek, holistisch denken, boeddhisme, taoïsme China - oosterse filosofie

Hogeschool West-Vlaanderen
Marksesteenweg 58 B-8500 Kortrijk
http://www.howest.be

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen