Hoe heeft de mens zich verspreid over de wereld?

Robin, 13 jaar
18 december 2013

Antwoord

Beste Robin,

de verspreiding van de mens is erg geleidelijk gebeurd. Pakweg 99% van de tijd dat de mens op aarde rondloopt behoort tot de steentijd. In die periode was een trage en geleidelijke migratie mogelijk, gewoon te voet en af en toe misschien ook met vroege vaartuigen (vlotten? kano's?).

Vandaag weten we dat er pakweg drie mensensoorten zijn geweest: de Homo Erectus (1,8 miljoen jaar geleden-400.000 jaar geleden), de Neanderthalers (ca. 400.000-30.000) en de Homo Sapiens Sapiens (200.000-nu). De Homo Erectus heeft dus de langste geschiedenis op onze aarde, en al heel vroeg is die gewoon te voet gereisd vanuit Oost-Afrika over de levant (Israel en libabon) tot in Europa en Azië, namelijk 1 miljoen en 800.000 jaar geleden al! Je moet je natuurlijk voorstellen dat landschappen er anders uitzagen.

Dat is al helemaal zo met de migraties van de sapiens sapiens vanaf 200.000/125.000. Opnieuw gebeurde dit vanuit Oost-Afrika naar het Nabije Oosten en dan Europa en Azië.

Al deze migraties gebeurden te voet, maar je moet je helemaal niet voorstellen dat men ellenlange dagmarsen aflegde om te migreren. In die immens lange periode nam de mens gewoon heel geleidelijk het landschap in, vallei per vallei, heuvel per heuvel. Men had vermoedelijk geen enkel besef van "migratie" op zich, men reisde gewoon rond, heel traag en geleidelijk.

In de laatste grote ijstijd bereikte men dan twee grote gebieden die voordien nog onbewoond waren gebleven: Amerika en Australië. Dit gebeurde ca. 46.000 jaar geleden voor Australië en tussen 40.000 en 16.000 jaar geleden voor Amerika (er is discussie). Je moet goed beseffen dat tijdens die laatste ijstijd erg grote hoeveelheden water opgeslagen waren in ijsgletsjers boven gebieden die nu ijsvrij zijn, bv. NW-Europa (op de sporadische kleine gletsjer in de bergen na). Daardoor was het zeeniveau meters en meters lager dan vandaag. Je moet je voorstellen dat Java en Signapore gewoon één grote landmassa waren, aansluitend bij ZO-Azië. Doordat de zee daar 110 meter lager lag dan nu, was heel wat zee van nu toen gewoon land en waren de zee-engtes een stuk smaller en dus "eenvoudiger" om over te steken. We weten nog niets van scheepsbouw in die vroege periode, maar kano's kunnen zeker bestaan hebben. Gezien dat de tempereatuur overal gemiddeld een stuk lager was, was Australië en het Indonesische evenaarsgebied een regio met een erg aantrekkelijk, aangenaam klimaat dat homo sapiens sapiens veel sterker aantrok dan het koude Europa.

Ook tussen Azië en Amerika was er een landengte waarover men kon reizen: de Berendstraat. Mogelijk stak men die ook al ca. 40.000 jaar geleden over, hoewel de echte bevolking van het hele continent pas ca. 16.000 jaar geleden op gang is gekomen.

Eilanden als Madagascar en Nieuw-Zeeland werden dan weer pas rond 1200 NC bevolkt, door Polynesiërs die ergens in de Ijzertijd hun eilanden bevolkt hadden. We weten dat al rond 3500 jaar geleden grote houten schepen gebouwd werden waarmee men zeeën kon oversteken, zoals de boot van Dover aantoont (http://www.dovermuseum.co.uk/Bronze-Age-Boat/Bronze-Age-Boat.aspx).

Beste groet, Dries Tys

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2021
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen