Hoe oud is de Noordzee?

Luc, 58 jaar
16 april 2013

Antwoord

Tussen 500.0000 en 6000 jaar geleden kende het zeeniveau grote schommelingen. De zeespiegel lag een stuk lager dan vandaag. Het hoogtepunt (of moeten we zeggen 'laagte-punt') was tijdens de laatste ijstijden rond 18.000 jaar geleden waarbij de zeespiegel tot 120-130m lager stond dan nu. Hierbij lag het grootste deel van de huidige Noordzee droog. Door de koudere temperaturen nam het water in bevroren toestand veel minder plaats in beslag.

Het gebied van de huidige Noordzee was een vruchtbaar landschap omdat er toch veel geulen doorheen liepen, de waterspiegel sterk schommelde en het klimaat dus vrij vochtig was. Er was dus meer plantengroei, rijkere visvangst en plaats voor de beginnende zeevaart en landbouw. Er leefden veel dieren en prehistorische mensen (in een nomadisch bestaan). In archeologische termen is dit de periode van het 'paleolithicum'.

Dit gebied, dat ongeveer 40% besloeg van het huidige oppervlak van Europa wordt het 'continentaal plat' genoemd van Europa (minder diep dan de oceanische dieptes, wat nu ongeveer overeenkomt met de grens tussen de zee (Noordzee & Baltische Zee) en de Oceanen). De naam 'continentaal plat' wordt nog altijd gebruikt voor de gebieden buiten de territoriale wateren (een strook van 12 mijl buiten de kust van elk land).

Ongeveer 11.000 jaar geleden kwam een einde aan de laatste ijstijd. Door het opwarmen van het klimaat begon het ijs te smelten en stroomde het gebied, dat later het kanaal en de Noordzee zou worden, geleidelijk vol tot het de vorm aannam van het kanaal en de Noordzee zoals wij het nu kennen. Doordat dit geleidelijk verliep en het klimaat opwarmde, bleef het gebied nog steeds aantrekkelijk voor de geleidelijk meer gesettelde mensen (uit het 'mesolithicum').

Dit verklaart waarom soms nog fossiele botten van dieren zoals bijvoorbeeld mammoeten of paarden in de netten van vissers opduiken. Soms worden zelfs nog vuurstenen, werktuigen of sporadisch menselijke botresten teruggevonden.

Bij écht onderzoek onder water blijkt ook dat dit soort sites veel beter bewaard blijven dan op het land. Doordat er weinig zuurstof aan het materiaal komt, blijven soms zelfs organische resten als hout, pollen, zaden en vruchten uit die tijd op een stabiele manier bewaard. Een voorbeeld van zo'n site is de zogenaamde 'scheepswerf' aan Bouldnor Cliff in de Solent, ten Noorden van het Isle of Wight in Engeland (van ongeveer 8000 jaar geleden). Deze scheepswerf bevond zich aan zo’n geul.

Meer info is onder andere te vinden op:

http://www.vliz.be/docs/groterede/GR32_Noordzeebodem.pdf

http://www.hwtma.org.uk/bouldnor-cliff

Ine Demerre

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

 Ine Demerre

maritieme archeologie

Agentschap Onroerend Erfgoed
Koning Albert II-laan 19 bus 5 B-1210 Brussel
https://www.onroerenderfgoed.be/

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen