Bestaat het kleurenspectrum van licht uit 6 of 7 kleuren?

Marjolein, 17 jaar
2 januari 2013

Ze zeggen dat het kleurenspectrum van licht uit 7 kleuren bestaat (Rood, Oranje, Geel, Groen, Blauw, Indigo en Violet) en dat hiertussen alle mogelijke zichtbare kleuren zitten maar wanneer ik dan verder lees zie ik dat je met slechts 6 kleuren alle mogelijke kleuren kunt maken (Rood, Groen, Blauw, Geel, Magenta en Cyaan). En dat wit licht al deze 6 kleuren bevat. Hoe komt het dan dat het kleurenspectrum niet uit deze 6 kleuren bestaat en wat is de link tussen deze 2 theorien?

Antwoord

Het spectrum is een continuum van monochromatische (mono-chroom = één kleur; dwz licht met één bepaalde golflengte of frequentie) kleuren.  Het spectrum bestaat dus uit oneindig veel kleuren, gaande van diep blauw tot diep rood.

De onderverdeling in de zeven kleuren  rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo en violet is een conventie, gebaseerd op de subjectieve waarneming van de regenboog en een beetje archaisch.  Dit zijn niet a priori de "hoofdkleuren" van hieronder.  De kleuren indigo en violet zijn niet eens spectrale kleuren, maar gezichtbedrog.  Het spectrum zoals je door een prisma krijgt gaat van rood tot diep blauw.  Een regenboog in de lucht mengt het diepe blauw met het grijs van de hemel en resulteerd in wat men associeerde met indigo en violet.  Indirect bewijsje:  lasers (en pure LED's) geven monochromatich licht.  Lasers bestaan slechts in het bereik rood-oranje-geel-groen-cyaan-blauw.  Indigo, violet, of paarse, of magenta  lasers bestaan niet. 

Vaak worden 6 kleuren vermeld in de context van "hoofdkleuren": magenta rood geel groen cyaan blauw , waarbij magenta violetachtig rood is.

Deze zes kleuren zijn afkomstig van de observatie dan het menselijk oog "drie (hoofd-)kleuren" kan zien, namelijk rood, groen en blauw, en dat *het menselijk oog* alle andere zichtbare kleuren percipieert als een combinatie van deze hoofdkleuren.
"Gepercipieerd", of waargenomen, betekent het volgende, en nu gaan we kort door de bocht (meer staat hier: http://nl.wikipedia.org/wiki/Kleur): 
-monochromatisch licht van 630nm wordt gepercipieerd als "rood".
-monochromatisch licht van 540nm wordt gepercipieerd als "groen"
-monochromatich licht van 580nm wordt gepercipieerd als "geel".
Nu blijkt dan 50%/50% licht van 630 and 540nm *ook* wordt gepercipieerd als geel!  Als je de verhoudingen precies aanpast, dan kan je beide gelen identiek maken voor de waarnemer.  Iets gelijkaardig kan je doen door cyaan te creeren uit de mengeling van 460nm blauw en 540nm groen.  En als je 50%/50% blauw met rood mengt krijg je magenta, waarvoor geen monochroom equivalent bestaat.  Deze 3 eenvoudige mengsels zijn de secundaire kleuren, per definitie.

Het is dus logisch om deze (460, 540, 630nm) golflengtes als "hoofdkleuren" te beschouwen.    En dat is ook, bij benadering wat de "RGB" hoofdkleuren van je TV zijn. Er zijn echter zeer talrijke bemerkingen, waarvan hier slechts enkele:
1) deze hoofdkleuren zijn "additief", dwz je bekomt andere kleuren door licht van verschillende lichtbronnen "op te tellen".  Kleur die je bekomt door verf of pigmenten te mengen werkt niet additief, maar bij benadering (niet helemaal, en afhankelijk van het materiaal) "subtractief".  Voor deze soort menging zijn de secundaire kleuren beter.
2) de mengverhoudingen veranderen afhankelijk van de lichtintensiteit.  Dit heeft te maken met de niet-lineariteit van de retina,  kleurenblindheid in het donker en de lichtjes andere spectrale gevoeligheid van de staafjes vergeleken met de kegeltjes.
3) je kan met RGB slechts die kleuren "creeren" die binnen de RGB driehoek liggen in het CIE diagramma.  Alle kleuren daarbuiten slechts bij benadering. Om deze reden kan men vele monochromatische kleuren *NIET* perfect reconstrueren door R, G en B te mengen. 
4) Bovendien zijn het 460nm blauw en 630nm rood niet lichtsterk, en gebruik men in de praktijk lichtsterkere, maar niet zo spectraal zuivere lichtbronnen.
5) het CIE diagramma (http://en.wikipedia.org/wiki/CIE_1931_color_space) is de verzameling van alle waarneembare kleuren.  De kleuren die men kan maken door RGB additief  te mengen bevinden zich binnen de driehoek met hoekpunten R, G, B.  waarbij R, G en B zelf punten zijn binnen het CIE diagramma. 
6) hoewel RGB de logische additieve hoofdkleuren zijn, kan men in feite eender welke 3 punten binnen het CIE diagramma ad-hoc als hoofdkleuren definieren.  Het resultaat is echter het beste wanneer de gevormde driehoek een zo groot mogelijk deel van het CIE diagramma omvat.



Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2021
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen