Waarom worden de namen van sommige steden vertaald en andere niet?

Erik, 57 jaar
10 december 2012

Sommige namen van steden worden vertaald, bv. Antwerpen = Antwerp, Amberes, Anvers of bv. Luik = Liège, Lüttich of bv. Parijs = Paris,...
Andere namen van steden worden dan weer niet vertaald, bv. Los Angeles, Amsterdam, Tokyo, Bonn, enz.
Vanwaar dit onderscheid? Wat zijn de criteria?

Antwoord

Dag Erik,

Het vertalen van namen van sommige steden  - in en uit om het even welke taal - is historisch gegroeid. De vertalingen zijn die namen die anderstaligen aan een stad gaven toen ze er met elkaar over wilden praten. Meestal is dat een woord dat erop gelijkt maar fonetische verschuivingen kent, omdat ze de uitspraak van de lokale klanken niet meester waren: 'Antwerp', bijvoorbeeld, of 'Bruges'. Ook 'Los Angeles' zie ik als zo'n fonetische vertaling, want alleen Spaanstaligen spreken die naam soms uit met een Spaanse uitspraak.

Soms zie je in de vertaling ook nog wel iets van de betekenis verschuiven: in 'Anvers' kan je wel 'verser' voor 'werpen' herkennen en het Spaanse 'Amberes'  is dan waarschijnlijk op het Frans gebaseerd.

Als namen van steden nooit vertaald zijn ('Bonn', vb.) dan is dat waarschijnlijk in de eerste plaats omdat ze zo gemakkelijk waren om uit te spreken in de doeltaal dat sprekers ze gewoon konden overnemen. New York is interessant in dit verband, omdat die stad  nog tot de jaren '30 van de vorige eeuw als 'Nieuw York' in onze kranten verscheen. De Engelse vorm is bij ons echter zo ingeburgerd geraakt dat niemand nog aan dat 'nieuwe' denkt. Bij andere steden kan je je indenken dat ze niet vertaald geraakt zijn omdat er elders minder over gepraat  werd doordat de handelsverbanden niet zo sterk waren, waardoor er historisch geen anderstalige naam voor is ontstaan.

Steden zijn voor een vertaler slechts één soort realia: unieke verschijnselen die aan een gebied gebonden zijn.  Je er meer over te weten komen o.a. via Wikipedia en ook het artikel van Grit - Diederik Grit, 'De vertaling van realia', in Denken over vertalen: Tekstboek vertaalwetenschap, ed. Naaijkens et al., Vantilt 2004.

Vriendelijke groet,

Sonia Vandepitte - Faculteit Toegepaste Taalkunde - Hogeschool Gent

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2021
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen