Waarom hadden de Duitsers de kracht van de Sovjet-Unie fout ingeschat in Wereldoorlog II?

Paul, 62 jaar
18 november 2012

Voor en tijdens de Operatie Barbarossa hadden de Duitsers blijkbaar nagelaten hun huiswerk te maken. De Duitse spionagediensten wisten nauwelijks over welk indrukwekkend leger de Sovjets konden beschikken. Het succes van de Blizkrieg in West-Europa verleidde hen om deze ook toe te passen en zo de voor Nazi-Duitsland belangrijke olievelden in het oosten te veroveren. Ze hadden natuurlijk ook het superioriteitsgevoel van: ‘we zullen die barbaren eens een lesje leren.’
Generaal Friedrich Paulus was de architect van het minuscuul uitgewerkt plan (dacht ik)
Maar hoe konden de Duitse commandanten in de val trappen van Ruslands verschroeide aarde ? Zij hadden toch ook stafkaarten, bekwame strategen, een uitstekend getraind leger. De bewindsvoerders moeten toch ook de geschiedenis gekend hebben, met Napoleon in het achterhoofd. (1) Hoe konden zij zulke immense flater begaan ? (Gelukkig voor de Sovjets en bijgevolg ook voor West-Europa uiteraard). Kon dan geen enkele opperbevelhebber Hitler doen in zien dat die operatie met meer bevoorrading en voorbereiding diende gepaard te gaan om alsnog niet te mislukken ? Of waren de Duitsers daarvoor te (ver) blind ? Of waren zij zo gehaast om de olie en de economie van de Russen in handen te krijgen, vooraleer Groot-Brittannië zich kon herbewapenen na de Slag om Engeland in 1940 ?
Vooral de vraagstelling in (1) interesseert me. Wat was de juiste toedracht ?
Dank voor uw antwoord.

Antwoord

Paulus was inderdaad de architect van de inval, maar hij was niet de meest kritische strateeg in Hitlers staf, voor zover die al geduld werden. Paulus was eerder een hardwerkende uitvoerder, die bijvoorbeeld ook helemaal niet stilstond bij het niet-aanvalskpact dat door de invasie zou worden verbroken.

Barbarossa ging inderdaad uit van enkele foute veronderstellingen:

  • dat het Sovjetleger na de Grote Zuivering in de jaren 1930 eigenlijk een logge machine was geworden, zonder ervaren hogere legerofficieren die snel en efficiënt konden reageren. In werkelijkheid was de tegenstand efficiënter dan verwacht, en kon Stalin bijvoorbeeld bliksemsnel bijkomende troepen recruteren.
  • dat het Sovjetleger ook geplaagd zou worden door een tweede, Oostelijk front met Japan. In werkelijkheid verklaarde Moskou pas in de zomer van 1945, na de val van Berlijn, de oorlog aan Japan en viel het daar Mantsjoerije binnen.
  • dat de bevolking van de Sovjet-Unie zich na enkele belangrijke nederlagen zich zou keren tegen Stalin en hem zou afzetten - in werkelijkheid had Stalin een veel grotere greep op de Sovjetmaatschappij.
  • dat de verovering van de industriebekkens in de Oekraïne de Sovjetlegers zou verlammen - in werkelijkheid werden die wapen- en tankfabrieken bliksemsnel verhuisd naar de Oeral.

De Duitse legerstaf had wel degelijk goed kaartmateriaal, en rekende op een korte bliksemoorlog van maximaal vier zomermaanden, waarna snelle oorlogvoering door de weersomstandigheden onmogelijk werd.

Ergens ging het ook om een wanhoopspoging: de aanval op Engeland was afgeslagen, de aanval van Rommel in Noord-Afrika was net bot gelopen op de belegering van Tobruk, en Duitsland vreesde vooral dat de Sovjet-Unie zelf zich klaarmaakte voor een invasie van Duitsland - het was een kwestie van eerst te zijn.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2019
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen