Wat maakt een land nu precies een land?

Matthias, 18 jaar
3 mei 2012

Ik wil graag weten wat de specifieke kenmerken zijn van een land. Wat maakt een land nu net een land? Hoe kan je een land opstarten? Hoe komt het dat sommige landen erkend worden en andere staten die afhankelijk willen worden niet?

Antwoord

Dag Matthias,

De theorievorming van het vraagstuk van het bestaan van een Staat (de juridische correcte term), vindt zijn oorsprong bij de Duitse jurist Georg Jellinek in zijn handboek Allgemeine Staatslehre uitgegeven in Berlijn in 1900.

Je vraag betreft twee luiken

I. Bestanddelen van het begrip “Staat”

Het internationaal publiekrecht schrijft voor dat het begrip Staat volgende drie bestanddelen omvat (de zgn. Dreieelementenlehre):

a) een grondgebied, ongeacht de oppervlakte (zie bijvoorbeeld de micro-Staten zoals Liechtenstein, Staat Vaticaanstad, Monaco, San Marino);

b) een bevolking, ongeacht het aantal (zie de bovenvermelde micro-Staten);

c) een regering, die effectief en exclusief (of onafhankelijk en bijgevolg soeverein) gezag uitoefent over het grondgebied en zijn bevolking.

Is erkenning vandaag de dag nog nodig ? Het internationaal recht antwoordt dat erkenning niet (meer) deel uitmaakt van het begrip Staat. Men noemt dit de declaratoire (>< constitutieve) leer van Staatserkenning.

Erkenning is een vrije en discretionaire bevoegdheid van Staten: er bestaat geen verplichting in het internationaal recht om een entiteit als Staat te erkennen. In geval van niet-erkenning, zal het bestaan van de niet-erkende Staat niet tegenwerpbaar zijn jegens de niet-erkennende Staat. Hier speelt het principe van de relativiteit van de kwalificaties (in casu Staatserkenning) in het internationaal publiekrecht. Reden is de afwezigheid van een internationaal centraal orgaan (bv. VN Veiligheidsraad) belast met een algemene bevoegdheid om entiteiten als Staten te erkennen. Principe van de relativiteit van de erkenningen. Eenzelfde entiteit kan dus perfect door sommige Staten als een Staat worden erkend en door andere weer niet.

Gevolgen van niet-erkenning van een entiteit als Staat:

a) afwezigheid van officiële politieke, diplomatieke, economische, sociale en culturele betrekkingen tussen de niet-erkende Staat en de niet-erkennende Staten;

b) geen soevereine Staatsimmuniteiten voor de niet-erkende Staat;

c) geen personele immuniteiten voor Staatshoofd, regeringsleider, minister van BZ, etc. van de niet-erkende Staat, aangezien personele immuniteiten immers worden afgeleid van de Staatsimmuniteiten;

d) in beginsel, geen rechtstoegang (locus standi) voor de hoven en rechtbanken van de niet-erkennende Staten.

Een niet-erkende bestaande Staat vertegenwoordigt finaliter nihil in de internationale statengemeenschap. Politiek belang van erkenning.

II. Respect voor de internationale legaliteit

Anderzijds moet het ontstaan van een nieuwe Staat ook de internationale legaliteit eerbiedigen.

Er bestaat immers een verplichting voor Staten om internationale onrechtmatige situaties niet te erkennen ten gevolge van schendingen van:

a) het principe van verbod van bedreiging met en gebruik van geweld in de internationale betrekkingen (Stimson doctrine);

b) het principe van niet-inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van derde Staten; en

c) het principe van het externe zelfbeschikkingsrecht (i.e. recht op onafhankelijkheid) van volkeren onder koloniaal juk of onder vreemde bezetting.

Men noemt dit de toepassing van het principe van ex injuria jus non oritur.

Ik hoop dat dit een afdoend antwoord is op je vraag.

Mvg,

Prof. Cédric Van Assche (VUB-ULB)

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2021
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen