HOE LAAT STAAT DE ZON IN HET ZUIDEN (zomeruur)-in de PANNE -UKKEL-MANDERFELD

HERMAN, 67 jaar
23 mei 2008

Antwoord

   Die vraag kan je eigenlijk niet eenduidig beantwoorden omdat het tijdstip waarop de zon in het zuiden haar hoogste punt bereikt in de loop van het jaar variëert. Enkel indien

1) de aardbaan een perfecte cirkel zou zijn, en indien
2) ook nog de rotatieas van de aardeperfect  loodrecht op het baanvlak zou staan,

 zou de zon elke dag op exact hetzelfde moment in het zuiden culmineren ( = haar hoogste punt aan de hemel bereiken). Op bijgevoegde grafiek zou dat de horizontale lijn op hoogte nul zijn. De grafiek toont op de horizontale as de loop van het jaar, en op de verticale as de afwijking van het tijdstip van culminatie tegenover de hierboven vermelde perfecte situatie.
    Omdat de aardbaan geen cirkel maar een flauwe ellips is, zit er in het tijdstip van culminatie een periodieke variatie met een periode van één jaar. Begin januari en juli is de afwijking ten gevolge van dit effect nul. Begin april komt de zon een 8-tal minuten te laat in het zuiden, en begin oktober 8-tal minuten te vroeg. (zie groene lijn op de bijgevoegde grafiek)
    Daarnaast is er nog het effect van de rotatieas van de aarde, die niet loodrecht staat op het baanvlak, maar een hoek maakt van slechts 67° in plaats van 90°. Dit heeft ook een periodieke afwijking tot gevolg, nu met een periode van een half jaar, en met een afwijking van een 10-tal minuten. Deze afwijking (zie rode lijn) bereikt dus twee keer per jaar een maximum, en twee keer een minimum.
    Beide effecten samen zie je op de grafiek als de golvende zwarte lijn. Er treedt dus door de twee effecten samen een variatie over 30 minuten op in het tijdstip van culminatie.
Half februari komt de zon het laatst in het zuiden (14 minuten later dan gemiddeld), half oktober het vroegst (16 minuten vroeger dan gemiddeld).
    Hoe laat komt de zon dan gemiddeld in het zuiden ? Welnu, als we even geen rekening houden met zomertijd, is dat in Ukkel gemiddeld om 12u43. Dit komt omdat we in België als wintertijd de tijd van 15° oosterlengte gebruiken, de Midden-Europese Tijd. Moesten we de tijd van 0° oosterlengte gebruiken (waar we eigenlijk veel dichter bijliggen!) dan zou dat gemiddeld om 11u43 zijn, nog steeds voor Ukkel.
    Je ziet, je kan niet zeggen dat de zon om 12 uur precies in het zuiden staat. We zitten gemiddeld 43 minuten fout (te laat). In de zomer is het nog erger ! Dan gebruiken we Oost-Europese tijd, en zitten we gemiddeld zelfs 1 uur en 43 minuten fout (te laat).
    Tenslotte, in Manderfeld gebeurt de culminatie zo'n 8 minuten vroeger dan in Ukkel, in De Panne zo'n 8 minuten later. Eén graad oosterlengte is een 15de van een tijdzone van één uur, en stemt dus overeen met een verschil van 4 minuten. Manderfeld ligt ongeveer 2 graden meer naar het oosten dan Ukkel, De Panne zo'n 2 graden meer naar het westen. Omdat de aarde van west naar oost draait moet De Panne dus langer wachten om de zon in het zuiden te zien dan Ukkel.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen