Waarom maakt Nederland zich zo druk om Bouterse terwijl ze zelf in Indonesiƫ massaslachtingen in 1946 hebben aangericht?

danny, 41 jaar
7 april 2012

in 1946 heeft Nederland een heel dorp met mannen afgeslacht, hiervoor is niemand veroordeeld. Nederland heeft pas 20 000 euro per familielid betaald ter compensatie, ook heeft Nederland 300 jaar lang Suriname afgeperst en als slaven gebruikt, waarom dan zo oordelen over Bouterse?

Antwoord

Dag Danny,

Misdaden vergelijken is moeilijk. Aantallen slachtoffers zijn bijvoorbeeld niet de enige maatstaf, de omstandigheden spelen ook mee.

Eerst even de feiten:

  • Het bloedbad in Rawagede vond plaats op 9 december 1947 (niet 1946). Het Nederlandse leger vermoordde tijdens een offensief tegen onafhankelijkheidsstrijders op Oost-Java alle mannen van het dorp (dat nu Balongsari heet). Officieel waren ze op zoek naar de schuilplaats van rebellenleider Lukas Kustario en verdachten ze de dorpelingen ervan om hem te beschermen. Er vielen meer dan 400 slachtoffers. Al in januari veroordeelde de VN de actie als een oorlogsmisdaad. In Nederland duurde dat een tijd: in 1969 werd schoorvoetend toegegeven dat er 'ongeveer twintig' personen geëxecuteerd waren. In 1995 en 2007 waren er Nederlandse televisieprogramma's die wel aanstuurden op excuses. In 2008 eisten tien overlevenden een schadevergoeding, en woonde de Nederlandse ambassadeur de herdenking bij. In 2009 besliste een Nederlandse rechtbank dat de feiten verjaard waren, hetgeen tot verontwaardiging leidde, vooral in het NRC Handelsblad ('oorlogsmisdaden mogen niet verjaren!'). Uiteindelijk bood eind 2011 de Nederlandse regering toch een bedrag van 20.000 euro per schuldeiser aan, en verontschuldigde de ambassadeur zich voor het bloedbad. De bevelvoerende officieer tijdens het bloedbad, majoor Alphons Wijnen, werd nooit vervolgd. Erger nog, is dat Raymond Westerling tijdens een campagne in Zuid-Salawesi in dec 1947-jan 1948 gelijkaardige technieken gebruikte, door dorpen te overvallen en de mannelijke bewoners één voor één te vermoorden om informatie te verkrijgen en terreur te zaaien. Ook hij werd nooit vervolgd.
  • De Decembermoorden vonden plaats op 8 december 1982 in Fort Zeelandia, Paramaribo. Het ging om de afrekening van militaire leider Desi Bouterse op 15 politieke tegenstanders, die aanvankelijk werden afgedaan als mislukte vluchtpogingen uit gevangenschap. In 1983 en 1984 concludeerde een VN-commissie dat het toch om standrechtelijke executies ging, en dus misdaden waren. Binnen Suriname werd pas in 2000 een gerechtelijk onderzoek gestart, net voor de varjaringstermijn. Bouterse had dan nog amper politieke macht. In 2007 gaf hij politieke verantwoordelijkheid voor de moorden toe, maar vroeg hij om amnestie voor alle betrokkenen. Sindsdien werd het proces regelmatig vertraagd door de verdediging van de verdachten. Ook politiek is er tegenstand tegen vervolging: recent, in maart 2012, werd een amnestiewet aangenomen in Suriname, die volgens de oppositie echter ongrondwettelijk is. Uit getuigenissen van het recente proces zou niet alleen blijken dat Bouterse wel degelijk aanwezig was tijdens de moorden, maar er zelfs aan heeft deelgenomen.

In beide gevallen was er wel degelijk verontwaardiging in Nederland. Enkele verschillen tussen beide historische misdaden:

  • willekeurig gekozen slachtoffers, uit racistische motieven (Rawagede), versus een politieke afrekening op welgekozen bekende figuren (Zeelandia);
  • een proces dat 60 jaar na de feiten werd gestart (Rawagede), versus een na 19 jaar (Zeelandia);
  • de rechtstreekse verantwoordelijkheid van 'lagere' legercommandanten in een chaotische guerilla-oorlog (Wijnen en Westerling), versus de rechtstreekse verantwoordelijkheid van een toenmalig regeringsleider en huidig president (Bouterse);
  • de directe gevolgen van beide misdaden: in Indonesië leidde het tot eenmaking van het verzet tegen het kolonialisme en een versnelde onafhankelijkheid, in Suriname tot een jarenlange 'Binnenlandse Oorlog', die het land met nog meer oorlogsmisdaden ontwrichtte;
  • uiteraard ook de afkomst en de status van de daders: etnische Nederlanders die een onafhankelijkheidsoorlog verloren, versus een Surinamer die eerder en later succesvolle staatsgrepen pleegde.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen