Zien we op het zuidelijk halfrond dezelfde sterrenbeelden als op het noordelijke halfrond?

Vincent, 35 jaar
23 mei 2008

Ik vraag me af of de sterrenbeelden die we zien in het Noordelijk halfrond ook zichtbaar zijn in het Zuidelijk halfrond.
Dus ziet men in pakweg Malawi (ten Zuiden van de evenaar) ook de Grote Beer? Heeft men ginds ook de Poolster of gebruikt men een andere ster ter navigatie?

Alvast bedankt

Antwoord

Beste Vincent

Welke sterrenbeelden je 's nachts kan zien hangt af van het moment van het jaar en van de breedteligging van de plaats waar je je bevindt.

Zoals je weet draait de aarde om haar as, die door de noordpool en de zuidpool loopt. De sterrenhemel kan je je voorstellen als een grote bol rond de aarde die rond dezelfde as draait. Ze vormt zo een soort hemelkoepel met twee halfronden en een evenaar die in hetzelfde vlak ligt als onze evenaar. In werkelijkheid draait de sterrenhemel natuurlijk niet, maar draaien wij, staande op de aarde, onder de sterren door. De poolster staat (toevallig) in het verlengde van deze draaias boven de noordpool, en daardoor lijkt de sterrenhemel rond deze ster te draaien. In het zuidelijk halfrond is de poolster niet te zien en staat er in het verlengde van de as geen opvallende ster boven de zuidpool.

Als je je dit model (ev. met een echte wereldbol erbij) voor de geest haalt, kan je zelf afleiden dat het zal afhangen van de breedteligging van je positie welke sterrenbeelden je kunt zien. Als je op de noordpool staat zal je alle sterrenbeelden van het noordelijk halfrond van de hemelkoepel kunnen zien, op de zuidpool alle sterren van het zuidelijk halfrond van de hemelkoepel. Op de evenaar kan je zowel alle sterren van het noordelijk als het zuidelijk halfrond zien (als er geen huizen of bomen in de weg staan en het donker genoeg is). De poolster staat daar net op de horizon, in het noorden. Tussen de evenaar en de polen zie je de sterrenbeelden van je eigen halfrond, plus een deel van het andere halfrond (hoe dichter bij de evenaar hoe meer). Het bekende wintersterrenbeeld Orion kunnen wij in de winter bvb. heel duidelijk en volledig zien, hoewel het op de hemelevenaar ligt, en dus voor een deel op het zuidelijk halfrond van de hemelkoepel.

Elk etmaal (24 uur) draait de aarde een volledig rondje en mocht de zon niet in de weg staan en de hemel teveel verlichten zou je alle waarneembare sterren van op jouw locatie in één dag kunnen zien. Aangezien er wèl zoiets als "overdag" bestaat, lukt dat niet, en moet je soms wachten tot je aan de juiste kan van de zon staat om een bepaald sterrenbeeld te zien. Vandaar dat we (op een bepaalde locatie) spreken over winter-, lente-, herst- en zomersterrenbeelden.

Ik hoop dat je het een beetje kan volgen, want 't is allemaal nogal moeilijk uit te leggen met woorden. Op de bijgevoegde links vind je nog een paar tekeningen die een aantal zaken misschien nog wat verduidelijken. Voor meer uitleg kan je eens langsgaan bij één van de Vlaamse volkssterrenwachten.

O ja, de Grote Beer is nog net zichtbaar in Malawi, maar niet heel het jaar door. In het zuidelijk halfrond wordt vaak het sterrenbeeld Zuiderkruis gebruikt om zich te oriënteren. Dat staat niet in het Zuiden, maar wijst wel naar de zuidpool van de hemelkoepel...

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen