Kan België ook overspoeld worden door een tsunami in de Noordzee?

Kathy, 37 jaar
11 maart 2011

Antwoord

De meeste tsunami’s zijn het gevolg van een hevige, onderzeese aardbeving van minstens 7.5 op de schaal van Richter. Het betreft meestal aardbevingen die optreden op geringe diepte in de aardkorst (hypocentrum minder dan 50 km diep) en een verticale bodembeweging teweegbrengen. Dergelijke aardbevingen ontstaan vooral ter hoogte van botsende aardplaten. Dit was het geval bij de beving en tsunami van 11 maart 2011 in Japan of die van 26 december 2004 in de Indische Oceaan. Gebieden die gevoelig zijn voor aardbevingen. In onze streken komen aardbevingen niet zo gauw voor en al zeker niet zo sterk, waardoor de kans op een tsunami als gevolg van een aard- of zeebeving aanzienlijk lager ligt. 

Maar zo is er in de geschiedenisboeken wel sprake van de grote beving van 1 november 1755  (8.6-9 op de schaal van Richter). Het epicentrum van de zeebeving lag vermoedelijk enkele honderden kilometers ten zuidwesten van het Iberisch schiereiland, ter hoogte van de Gorringe Bank. De beving werd gevolgd door een mega-tsunami. De tsunami werd vooraf gegaan door een wegtrekken van het water (o.a. opgemerkt door het plots zakken van het waterpeil in zoetwaterbronnen op het land), om vervolgens in een drietal reuzegolven van tot 20 meter hoog in te beuken op de kusten. Het werd de ergste  tsunamigolframp in de West-Europese geschiedenis. Ook in verafgelegen gebieden merkte men de tsunami op. Ze bereikte de kusten van de Britse eilanden enkele uren nadat Portugal werd getroffen. De golven veroorzaakten ook aanzienlijke schade in Spanje, Noord-Afrika, de Azoren, Madeira en de Canarische eilanden. In mindere mate trad ook schade op tot in Ierland. Het stijgende water werd opgemerkt tot in Finland en het Caraïbische gebied, en ook aan de Belgische kusten zou de golf voelbaar zijn geweest. 

Tsunami's kunnen ook ontstaan als gevolg van onderzeese vulkaanuitbarstingen, die een plotse beweging van grote volumes water veroorzaken. Of ze ontstaan door een in zee neerstortende of afglijdende vaste massa, zoals bij de inslag van een meteoriet of bij ‘spontane’ afglijdingen van grote hoeveelheden materiaal langs een continentale helling. Zo is er 7.900 jaar geleden een catastrofale massabeweging gedocumenteerd voor de kusten van Noorwegen. De zogeheten ‘Storegga afschuiving’ veroorzaakte een tsunami waarvan sporen te merken zijn aan de Schotse oostkust, maar ook langsheen de kusten van IJsland, Noorwegen, de Faeroer en Shetland. Er kon achterhaald worden dat deze ‘Storegga Tsunami’ bij de Shetland eilanden een hoogte moet hebben bereikt van 25 m. De invloed van deze tsunami is vermoedelijk ook hier voelbaar geweest, maar werd (nog) niet gevonden in het Belgisch kustgebied. 

De Zuidelijke Noordzee en het Kanaal hebben dan wel geen continentale helling maar toch komen er bijwijlen aardbevingen voor. Op 21 mei 1382 trof een aardbeving vooral Kent en Vlaanderen. Het epicentrum lag in het zuiden van de Noordzee. Van een eventuele tsunami werd geen melding gemaakt. Van meer recente datum, en dus ook beter gedocumenteerd, is de aardbeving van 6 april 1580. De beving had een kracht van 5.3-5.9 op de schaal van Richter en het epicentrum bevond zich in het Kanaal op een diepte van 20 à 25 km. Een tsunami overspoelde toen de stad Calais en omgeving en veroorzaakte overstromingen tot in Boulogne. De dag daarop werd Dover geteisterd door een tweede tsunami die blijkbaar tot de Mont St.-Michel (Bretagne) reikte. Tot 20 à 30 schepen zijn toen gezonken in het Kanaal door een plotse grote golf. Een overlevende getuigde van een golfhoogte van meer dan 15 m. In 1931 veroorzaakte een beving met een kracht van 6.1 ter hoogte van de Doggerbank (Zuidelijke Noordzee) een tsunami die vooral Groot-Brittannië teisterde. Tijdens graafwerken voor de creatie van een slufter in de duinen tussen De Panne en de Franse grens kwam een dik pakket met uitsluitend schelpen bloot te liggen. Alhoewel er nog geen verder onderzoek
gebeurd is, is het nagenoeg zeker dat deze ophoping van schelpen niet door een storm tot stand kwam, maar veeleer het resultaat zou zijn van een tsunami.

Lees meer in het artikel "TSUNAMI’S IN DE NOORDZEE: KAN HET?" uit De Grote Rede van 2004: http://www.vliz.be/docs/groterede/GR12_tsunami.pdf

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

Dr. Nancy Fockedey

Mariene, estuariene en kustwetenschappen in de breedste zin van het woord.

Vlaams Instituut voor de Zee
Wandelaarkaai 7 8400 Oostende
http://www.vliz.be

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen