Zien katten zwart-wit?

timea, 9 jaar
13 mei 2008

Ik heb katten en wil graag weten of ze kleuren zien en zoja hoe weten jullie dat?

Antwoord

Laat ons beginnen met het gemakkelijkste deel van je vraag: hoe kunnen we weten welke kleuren dieren kunnen zien? De tests bestaan uit twee grote stappen.

In de eerste stap maken we gebruik van een kamer met twee deurtjes in. Op één deur brengen we een duidelijk teken aan (bv. een zwarte cirkel op een wit vierkant), op de andere deur staat enkel een leeg vierkant getekend. We kunnen de deurtjes steeds van plaats wisselen.

Achter de deur met de cirkel staat altijd eten, achter de deur met het leeg vierkant staat nooit iets. Nu plaatsen we de kat in de kamer en laten die een deurtje kiezen. We doen dit verschillende keren per dag en iedere dag opnieuw, maar verwisselen regelmatig de deurtjes van plaats. In het begin zal de kat even vaak de deur met het symbool kiezen als de deur met het leeg vierkant in haar zoektocht naar eten.  Maar de kat, slim als ze is, zal na een tijdje inzien dat ze altijd eten als beloning vindt achter de deur met de cirkel en zal ze dus steeds deze als eerste kiezen. De deur met het lege vierkant wordt dan bijna nooit meer gekozen.

Dan is het tijd voor deel twee van de test. We vervangen nu de duidelijke cirkel in het vierkant door een speciaal ontworpen tekening die we ook gebruiken om kleurenblindheid bij mensen te testen. Zo tekenen we met een hele boel rode stippen een cirkel in het midden van een vierkant vol groene stippen. Dit hangen we op de deur waar het eten achter schuilt. Op de andere deur hangen we een vierkant dat enkel gevuld is met groene stippen.

Opnieuw laten we de kat kiezen. Kan de kat het onderscheid zien tussen rood en groen, dan ziet ze de cirkel op de deur duidelijk staan en kiest ze de juiste deur. Ziet ze het verschil niet, dan zien beide deuren voor de kat er net hetzelfde uit, en kiest ze dus in 1 van de 2 gevallen de verkeerde deur. Als je dit zo voor alle kleuren herhaalt, dan krijg je een duidelijk beeld van welke kleuren het dier wel of niet kan zien.

Nu komt het moeilijke deel van je vraag: welke kleuren kan een kat nu zien? Ondanks het vele testen weten we het eigenlijk nog altijd niet zo precies. Zeker is dat de kat niet zo goed kleuren ziet als de mens. Net als andere huisdieren ziet ze zeker het verschil tussen geel en blauw. Volgens sommige onderzoekers kan ze het verschil tussen rood en groen niet zien, volgens anderen dan weer wel in beperkte mate. Een leuk weetje is dat normaal enkel de mens en de mensapen zeer goed rood van groen kunnen onderscheiden).

Om voor eens en voor altijd uit te maken of een kat nu ook rood en groen van elkaar kan onderscheiden hebben wetenschappers zeer ingewikkelde tests gedaan in het oog van de kat zelf. Uit deze experimenten heeft men geleerd dat katten, net als de mens, drie verschillende soorten 'kegeltjes' in hun lichtgevoelige laag van het oog hebben. Kegeltjes zijn de specifiek kleurgevoelige cellen in ons oog. In principe zouden katten dus net als de mens alle kleuren van de regenboog moeten kunnen zien. Alleen gebruiken katten 1 soort van deze kegeltjes niet om kleur te zien, maar wel om toch nog altijd goed scherp te kunnen zien in het halfduister, iets wat mensen en andere dieren niet kunnen. Hierdoor heeft ze slechts nog twee soorten kegeltjes over om kleuren van elkaar te onderscheiden waardoor ze enkel het verschil tussen geel en blauw kan zien. Sommige katten slagen er toch in om de informatie van die derde, speciale soort kegeltjes te gebruiken voor kleurenzicht, en zien dus soms ook het verschil tussen rood en groen.

Probeer je nu eens voor te stellen dat jij zelf  ’s nachts buiten loopt, en het enige licht dat je krijgt is dat van de sterren. In zo’n geval kun je slechts grote vormen van elkaar onderscheiden (een huis tussen de bomen) terwijl een muis tussen de bladeren op de grond zien onmogelijk is. Ook het onderscheid tussen verschillende kleuren zie je niet meer. Helder maanlicht brengt hier nauwelijks verandering in. Voor de kat is de situatie helemaal anders: dankzij de lichtweerkaatsende laag in haar oog is deze donkere sterrennacht voor het dier slechts “halfduister”, en kan zij dankzij de speciale kegeltjes in haar oog de muis haarscherp zien zitten tussen de bladeren! Kleurenzicht is hier veel minder belangrijk, want de kans dat een kat in de vrije natuur een rare wetenschapper met gekleurde deurtjes tegenkomt om zo aan eten te raken is behoorlijk klein.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

Prof. dr. Pieter Cornillie

Veterinaire Morfologie: Embryologie incl. teratologie Anatomie Histologie

Universiteit Gent

http://www.ugent.be

Zoek andere vragen

© 2008-2019
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen