Zeg je 4 uur of 16 uur?

Jan, 39 jaar
6 juni 2010

Ik heb altijd de neiging om 4 uur te zeggen, als ik 16 uur bedoel. Ik vind 16 uur zo kunstmatig. Als er eventuéél twijfel zou kunnen bestaan of ik nu 's nachts of 's namiddags bedoel, zeg ik "4 uur in de namiddag".
Ik ben daar door een vriendin op gewezen dat het eigenlijk 16 uur móét zijn.
Is er een (socio)linguïstische reden waarom ik geen "4 uur" meer zou mogen zeggen?

Antwoord

Er is geen enkel linguïstisch veto tegen "4 uur" als je "16 uur" bedoelt, simpelweg omdat deze kwestie op zich niets met de taal of het taalsysteem te maken heeft (i.t.t. bijvoorbeeld grammaticale kwesties). Het gaat hier eerder om conventies eigen aan bepaalde culturen.

Er bestaan in de westerse wereld, zoals u aangeeft, twee systemen om de tijd weer te geven: een van 12 uur en een van 24 uur. In de angelsaksische cultuur is enkel het eerste wijdverspreid, waarbij a.m. en p.m.. - voor respectievelijk tijden vóór de middag en na de middag - worden toegevoegd als het dagdeel belangrijk is om de boodschap te kunnen interpreteren. Het tweede bestaat er ook wel maar wordt enkel in een zeer beperkt aantal contexten waarin precisie belangrijk is, zoals bij militaire operaties, gebruikt.

Wat is nu de gangbare praktijk in het Nederlands? We gebruiken het systeem van 12 uur in situaties waarin de context doorgaans voldoende duidelijk maakt welk dagdeel we bedoelen en waarin we eventuele verwarring snel kunnen detecteren en remediëren (vooral in gesproken taalgebruik), bv. door aan te vullen met in de namiddag. Dat van 24 uur is voorbehouden voor situaties waarin de context moeilijker af te leiden valt, verwarring niet meteen detecteerbaar is en precisie belangrijk is (vooral in geschreven taalgebruik).

Zo zal je nieuwslezers of radio- en televisiepresentatoren nooit het uitgebreide systeem horen gebruiken, maar wel bijvoorbeeld: Het nieuws van 7 uur met Freek Braeckman (het is voor iedereen duidelijk dat het avond is), of Om 4 uur vannacht landde de C-130 op Melsbroek (vannacht maakt de zin eenduidig interpreteerbaar). Aan de andere kant vemelden brieven, uitnodigingen, programma's van congressen, enz. de tijd altijd volgens het uitgebreide systeem. Nog een voorbeeld: omroep(st)ers kondigen met het korte systeem aan wanneer een programma gepland staat (bv. Om acht uur is Bruno Wyndaele er met "De premiejagers"), terwijl het programmaoverzicht in kranten en tijdschriften hetzelfde programma met het uitgebreide systeem aankondigt (bv. 20.00 De premiejagers).

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

Prof. dr. Lieven Buysse

Algemene Taalkunde, Engelse taalkunde, Nederlandse taalkunde

Katholieke Universiteit Leuven
Oude Markt 13 3000 Leuven
http://www.kuleuven.ac.be/

Zoek andere vragen

© 2008-2019
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen