Hoe komt het dat de uitspraak in het Portugees en het Spaans zodanig verschilt terwijl deze 2 landen toch vrij lang verenigd zijn geweest doorheen de geschiedenis?

Mick, 31 jaar
15 mei 2010

Eveneens heb ik me laten vertellen dat 70% van de woordenschat dezelfde basis zou hebben in beide talen, waardoor het dus geschreven al heel wat meer gelijkenissen vertoont dan gesproken. Maar van waar komen deze (bijna Slavisch klinkende) Portugese klanken nu eigenlijk? Dit heeft er waarschijnlijk ook mee te maken waarom het merendeel van de Portugezen zich kunnen duidelijk maken in het Spaans en het haast perfect verstaan, maar niet vice versa.

Antwoord

Eigenlijk stelt u minstens drie vragen tegelijk: (a) Hoe komt het dat de fonetiek van Spaans en Portugees zo sterk verschilt ? (b) Hoe komt het dat het lexicon van beide talen zo erg op mekaar gelijkt (70% gemeenschappelijke woordenschat)? (c) Is er een verband tussen de kenmerken van de taal en de politieke geschiedenis en zo ja, welke band is er dan ?

Eerst enkele principes:

(a) woordenschat (lexicale elementen) kunnen gemakkelijker ontleend worden uit andere talen, dan fonetiek.

(b) Culturele invloeden volstaan om woorden te ontlenen, daarvoor is zelfs geen politieke eenheid nodig (denk aan de invloed van het Engels of het Frans op heel wat talen in Europa). Natuurlijk kan politieke eenheid bijdragen tot woordontlening, maar die hoeft er niet te zijn.

(c) Er is politieke eenheid geweest, maar die heeft niet zolang geduurd. Sinds de vroege Middeleeuwen (einde 11de eeuw) gaat Portugal naast Castilië (het latere Spanje) politiek en militair zijn eigen weg.

(d) Voor de vorming van de Westeuropese nationale talen zijn precies de Middeleeuwen van cruciaal belang. Vanaf de 15de eeuw evolueren de Europese talen veel minder snel.

Het huidige Spaans is ontstaan uit het Castiliaans dialect (oorspronkelijk van de streek rond Burgos). In de 11de eeuw is het de adel van Castilië die de leiding neemt over de herovering van het door de Arabieren bezette gebied. In ongeveer dezelfde periode gaat de Portugese adel, ook vertrekkend van het uiterste noorden, maar dan van Galicië, zijn eigen weg en neemt op zijn beurt het initiatief om het zuiden op de Arabieren te heroveren. Beide legers verplaatsen zich gradueel zuidwaarts, het ene langs de Atlantische kust, het andere via het binnenland. Met de legers verplaatst zich het dialect van het noorden, resp. het Galicisch-Portugees en het Castiliaans (Spaans). Beide dialecten vloeien voort uit het Latijn, maar beide regio's liggen relatief ver van mekaar. De taal ontwikkelt er zich onder sterk verschillende omstandigheden: de aanwezigheid van andere volkeren die het Latijn verwerven, de marginale liggng van deze dialecten, maken dat ze fonetisch nogal sterk gaan verschillen (denk aan de grote verschillen tussen onze Vlaamse dialecten). Zo verklaart men de verdoffing van de klinkers in het Portugees (met een Slavisch aandoende fonetiek tot gevolg) door de aanwezigheid van Kelten, terwijl het Castiliaans is ontstaan in Baskisch gebied.

Het toeval van de militaire en politieke geschiedenis wil dat precies die van bij het begin sterk verschillende dialecten door de successen van de Castiliaanse koningen enerzijds en de Portugese anderzijds, ook de offciële literaire talen worden van beide koninkrijken. Precies hun wederzijdse onafhankelijkheid sinds de vroege Middeleeuwen verklaart de consolidering van beide talen en het behoud van hun eigenheid.

De woordenschat daarentegen is ten dele van bij het begin sterk gelijkend (gemeenschappelijke oorsprong van de basiswoordenschat dankzij het Latijn) en heeft ten dele invloed ondergaan van het Spaans dat in de 15de en 16de eeuw in Portugal de cultuurtaal was.

Die gemeenschappelijke geschiedenis heeft echter niet zo lang geduurd. De politieke grens tussen beide landen heeft verder bjigedragen tot het behoud van verschillende standaardtalen, waarbij de basiswoordenschat nauwelijks verschilt ( dankzij gemeenschappelijke oorsprong, culturele contacten, korte politieke eenheid).

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2022
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen