Was Keizer Karen een Spanjaard, een Oostenrijker of een Belg?

bouckaert , 53 jaar
9 mei 2008

Antwoord

Geen van de drie, maar eigenlijk toch alle drie. Het hangt er vanaf wat je precies bedoelt met ‘een Oostenrijker’, ‘een Belg’ of ‘een Spanjaard’ zijn.

Allereerst mag het duidelijk zijn dat de begrippen Spanje, België en Oostenrijk zoals wij ze nu kennen en gebruiken niet zonder problemen kunnen worden toegepast op de staatkundige indeling van het 16de-eeuwse Europa. Niet alleen omdat staatsburgerschap geen duidelijk gedefinieerd concept was zoals de dag van vandaag (Keizer Karel zal geen ‘Belgisch paspoort’ hebben gehad!), maar ook als we bijvoorbeeld kijken naar onze streken ten tijde van Karel V, is de situatie allesbehalve stabiel. Rond de geboorte van Keizer Karel in 1500 bestonden er vooral versplinterde gewesten (bv. het graafschap Vlaanderen, het Hertogdom Brabant, enzovoort). Tegen het einde van zijn leven slaagde de vorst erin om de zeventien gewesten min of meer te verenigen in de zogenaamde ‘Bourgondische Kreits’, maar enkele decennia na zijn dood viel die vereniging weer in stukken na de noordelijke opstand tegen het Spaans-katholieke gezag. Bovendien behielden bepaalde gebieden van het huidige België, zoals het Prinsbisdom Luik, een grote mate van onafhankelijkheid tot aan de Franse annexatie op het einde van de 18de eeuw.

Maar goed, met dat in het achterhoofd, kunnen we ons nog steeds afvragen wat Keizer Karel nu eigenlijk was. Hij is geboren in Gent, zoveel is duidelijk. Hij werd opgevoed in het Frans, maar leerde al snel Nederlands, later aangevuld met Spaans, Italiaans en een beetje Duits. Al op zesjarige leeftijd kreeg hij de leiding over onze gewesten (in de praktijk uiteraard pas later), maar gedurende zijn 58-jarige bestaan verwierf hij ook de Spaanse troon (in feite: Castilië, Aragón, Navarra, Granada, Napels, Sardinië, Sicilië en de overzeese gebieden), werd hij ook Oostenrijks aartshertog, en volgde hij zijn grootvader Maximiliaan van Oostenrijk op als Keizer van het Heilige Roomse Rijk.

Als we nog even een blik op zijn stamboom werpen, wordt de situatie er niet eenvoudiger op. Zijn grootmoeder, Maria van Bourgondië, werd in Brussel geboren en stond aan het hoofd van de Bourgondische erfenis in Vlaanderen en Nederland, maar trouwde met de Oostenrijkse aartshertog Maximiliaan I (ook bekend als Maximiliaan van Oostenrijk). Hun zoon, Filips de Schone (Filips I van Castilië), trouwde op zijn beurt met de Spaanse Johanna van Castilië (in het Spaans bekend als Juana la Loca, ‘Johanna de Waanzinnige’), die in 1500 het leven gaf aan ‘onze’ Keizer Karel.

Kortom, als we dan toch een regionaal etiket op Keizer Karel moeten plakken, zal ‘Europeaan’ waarschijnlijk dichter bij de waarheid staan dan ‘Belg’, ‘Oostenrijker’ of ‘Spanjaard’.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen