Waar komt het woord paard vandaan?

Greet, 46 jaar
15 maart 2010

Ik vraag me af hoe het komt dat het Engels, het Frans, het Nederlands, het Russisch een totaal ander woord hebben voor "paard". Ik denk dat het komt omdat het een heel erg belangrijk gebruiksvoorwerp (sic) was in vroegere culturen. Dus het lijkt me normaal dat elke taal, elk volk een ander woord daarvoor heeft. De Romaanse woorden voor paard kan ik min of meer plaatsen. Maar het woord "paard" zelf? Dat kan toch geen onomatopee zijn ;- Vandaar mijn vraag: waar komt het woord paard (dus ook Pferd) vandaan? Wat de Russische paarden betreft: loshad' blijkt een turks of turko-... woord te zijn. Maar kon'?

Antwoord

1. Wat in een taal het gemakkelijkst ontleend wordt uit een andere taal is het lexicon, de woordenschat dus, omdat die het minst tot een gestructureerd geheel in een taal behoort (in tegenstelling tot de morfologie, de fonetiek of de syntaxis) en omdat cultuurcontacten gemakkelijk tot uitwisseling van woorden kunnen leiden.

2. De indruk dat woorden met dezelfde betekenis (zoals voor het paard) zo sterk verschillen van taal tot taal heeft vooral te maken met de talen die je wilt vergelijken. Als je verwante talen neemt, is de kans - zeker voor woorden die behoren tot de basiswoordenschat, zoals dat voor paard het geval is - veel groter dat het verband duidelijk wordt. Vandaar de indruk dat men de Romaanse woorden voor paard herkent, maar niet de verbanden tussen Germaans en Russisch b.v. Het heeft dus in de eerste plaats met de verwantschap tussen de talen te maken dat hier de indruk wordt gewekt dat het om grote verschillen gaat en niet of weinig met het belang van het gebruiksvoorwerp.

3. Volgens de redenering hierboven zou het Engelse woord (horse) dus op het Nederlandse / Duitse moeten gelijken. Het gaat immers om Germaanse talen. Toch is dat niet zo. Dit heeft met twee feiten te maken: (a) het woord horse bestaat wel in het Nederlands/Duits maar is verouderd: ros (oudnederlands ors) en dus in onbruik; (b) het woord paard is ontleend aan het Latijn paraveredus "postpaard". Dit bevestigt het onder §1 hierboven beschrevene: woorden kunnen gemakkelijk uit andere talen ontleend worden. Toch is dit voor frequent gebrukte woorden uit de basiswoordenschat niet zo gangbaar.

4. De toestand van de Romaanse talen die alle het Latijnse woord caballus "werkpaard" hebben bewaard is dus relatief voor de hand liggend: het is een woord uit de basiswoordenschat en die worden minder dikwijls ontleend. Maar het volstaat dat je b.v. het woord voor merrie in de Romaanse talen opzoekt en je zal zien dat er heel wat verschillende woorden voor zijn.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

prof. Eugeen Roegiest

Linguïstiek van de Romaanse talen en het Spaans in het bijzonder

Universiteit Gent

http://www.ugent.be

Zoek andere vragen

© 2008-2021
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen