Sommigen zeggen dat het universum ontstaan is door een knal en dat het universum zich nog altijd aan het uitstrekken is. Maar waar strekt het zich dan in uit? Dat moet toch ook al ruimte zijn?

Jolien, 13 jaar
24 januari 2010

Dus:

Het universum en de oerknal...BOEM! er ontploft iets en al de delen van dat gene dat ontploft is de ruimte en die deeltjes zijn nog altijd aan het verdergaan(hebben ze mij verteld). Ze zeggen dat die deeltjes de ruimte ZIJN. Maar in wat ontploft de ruimte en in wat groeit het?

Antwoord


Als er geen heelal is, is er ook geen ruimte en geen tijd! 

Hoe kennen we ruimte en tijd?  In het heelal, waarin wij geboren zijn.  Het heelal is 'alles wat er is', het gaat zover als de ruimte gaat.  Spontaan denk je dan dat het almaar doorgaat, dat het heelal dus oneindig groot is.  Dat was ook hetgeen de natuurkundigen, sinds Newton zeg maar, dachten.

Dan is die merkwaardige ontdekking gekomen dat het heelal almaar groter wordt.  De sterrenstelsels verwijderen zich van elkaar.  Het is niet zo dat er ergens een middelpunt is vanwaar ze weglopen, neen, iedereen loopt van iedereen weg.  De interpretatie is dat we eigenlijk allemaal ongeveer stilstaan in de ruimte, maar dat die ruimte groter wordt.  En die interpretatie klopt goed met de wetten van de natuurkunde die het heelal beschrijven.

Sinds die ontdekking zijn ruimte en tijd geen onveranderlijk gegeven meer.  En daar heeft onze intuitie het moeilijk mee.  Als zo een heelal uitdijt, waarin doet het dat?  Maar dan moet je bedenken dat 'waarin' eigenlijk een ruimtelijk begrip is.  Wij kennen de ruimte van in het heelal, 'waar' er iets is, is er ruimte, en dus ook heelal.  Het heelal is 'alles wat er is', waar we dus niet buiten kunnen, fysisch, maar ook in ons denken.  Want dat denken is ook in dat heelal geboren.

Als de ruimte groter wordt, dan was ze vroeger dus kleiner.  Vermits de andere sterrenstelsels zich van het onze verwijderen met een bepaalde snelheid, en vermits die andere sterrenstelsels niet oneindig ver staan, moeten ze ooit samen gezeten hebben.  Het blijkt dan dat alles samen zat op een tijdstip 13,7 miljard jaar geleden, dan zijn onze tijd en onze ruimte geboren.  En dat evenement noemen we de oerknal.

'Buiten het heelal' is te vergelijken met 'voor de oerknal', en ook daar leven spontaan vragen over.  Als ik je zou vragen "is het koud of warm ten noorden van de noordpool?", dan zou je misschien intuitief antwoorden "Zeer koud"!  Maar als je wat nadenkt, dan bedenk je dat noordelijker dan de noordpool niet kan.  Zo is het ook met 'voor de oerknal' en 'buiten het heelal'. 

De naam 'oerknal' is eigenlijk niet zo goed gekozen.  Want dat verwijst naar een ontploffing, en alle ontploffingen die we kennen gebeuren in de ruimte en de tijd.  Daarom ook is de figuur die je toont, een beetje dubbelzinnig.  Het geeft de indruk van een waarnemer die er buiten staat, en die vanop afstand ons heelal ziet geboren worden.  Maar de begrippen 'afstand' en 'waarnemer' zoals we ze kennen, zijn begrippen binnen ons heelal... 



 

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen