Hoe keken de mensen in de middeleeuwen naar de toekomst?

Sander, 21 jaar
7 november 2009

Tegenwoordig kijken we allemaal uit naar de toekomst. We evolueren steeds sneller en het beeld van te toekomst is door middel van films, boeken enz. al redelijk bepaald. Hoe we met technologie en machines telkens verder komen.

Ik zou graag willen weten hoe mensen in de tijd van de middeleeuwen dachten over de toekomst? Hoe stelden ze zich het voor hoe de toekomst eruit zou gaan zien?
Dachten ze er ├╝berhaupt over na?

Antwoord

Middeleeuwers dachten veel na over de toekomst, maar op een andere manier dan wij. Natuurlijk werden er destijds ook allerlei technologische uitvindingen gedaan die het leven en het werk veranderden, maar dat was niet het soort veranderingen waarin men werkelijk geïnteresseerd was. Veel belangrijker vond men het einde der tijden. Men was ervan overtuigd dat Christus zou terugkeren naar de aarde waarbij de mensen dan geoordeeld zouden worden. De duivel zou definitief verslagen worden en de goede christenen zouden vanaf dan eeuwig in de gelukzaligheid van de hemel worden opgenomen. Het Huis van de Toekomst dat was het Huis van God.

Voorafgaand aan het Laatste Oordeel zou er nog van alles gebeuren. Er zou een tijd van beproeving komen met vreselijke oorlogen en natuurrampen. Aanwijzingen hiervoor vond men onder meer in de Openbaring van Johannes (of: de Apocalyps), het laatste boek in de Bijbel. In veel kronieken werd ook een schets van het einde der tijden opgenomen, inclusief het Laatste Oordeel. De toekomst maakte deel uit van de geschiedenis.

Maar wanneer zou het einde der tijden precies beginnen? In heel wat middeleeuwse teksten worden oorlogen en natuurrampen beschouwd als aanwijzingen dat het einde in zicht is. Soms worden zelfs precieze data naar voren geschoven. Zou de eindtijd beginnen in 1260, in 1290, in 1300 of in 1335? In de loop der tijd werden de data steeds doorgeschoven. Veel middeleeuwse theologen meenden trouwens dat zo’n exacte berekening niet door mensen te maken was. Soms werden de eindtijdverwachtingen ook gebruikt of misbruikt voor politieke doeleinden (wie zijn de goeden en wie zijn de slechten? wat moet er in de maatschappij veranderen?).

Los van wat er op de iets langere termijn stond te gebeuren, waren middeleeuwers natuurlijk ook wel benieuwd wat er morgen of volgende week zou gebeuren. Wanneer zou het goed weer zijn? Wanneer moest er worden gezaaid of geoogst? Wat zou het beste moment zijn om iemand te opereren of bloed of te tappen? Voor zulke vragen vertrouwden de mensen graag op een almanak, gebaseerd op astrologische informatie. Men meende immers dat er in Gods schepping een hechte band bestond tussen de mens (de microkosmos) en het heelal (de macrokosmos).

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen