Leven de meeste sterren die we met het blote oog kunnen waarnemen nog?

Annelies, 21 jaar
15 september 2009

Ik vroeg me af of de sterren die we aan de hemel zien nog 'leven'?
Ik keek gisteren naar de grote beer (toevallig omdat het ISS passeerde) en vroeg mij dat wel af.

Antwoord

Ja, dan moet je toch eerst even definiëren wanneer een ster "leeft" of "dood is". Een ster ondergaat inderdaad een zekere evolutie, maar verdwijnt niet zomaar plotseling. Lichte sterren eindigen hun leven als witte dwerg, een stadium waarin ze langzaam zwakker en zwakker worden, maar dat proces kan miljarden jaren duren. Zware sterren eindigen in een supernova explosie, dus ja, dat zou je eventueel echt als einde kunnen definiëren, hoewel er ook daar een restant overlbijft, een neutronenster.

De individuele sterren die we onder normale omstandigheden (ik bedoel ergens op den boerenbuiten ver van alle stadslicht) met het blote oog kunnen zien, staan op afstanden van hoogstens  duizend tot tweeduizend lichtjaar. Het gaat dan over rode of blauwe superreuzen. Neem bijvoorbeeld de ster Deneb. Die staat op een afstand van 1500 lichtjaar, met een onzekerheid van een paar 100 lichtjaar.
Vergelijk dat nu even met de levensduur van een ster, die, zelfs voor de zwaarste sterren (die het kortste leven hebben) minstens een paar miljoenen jaren bedraagt. Voor een ster als de zon is de totale levensduur 10 miljard jaar.

Stel nu dat je inderdaad alleen kijkt naar die hele zware sterren, dus die sterren die eindigen in een supernova, en stel dat je die gebeurtenis definiëert als de dood van die ster. Om zo'n ster, laat ons zeggen op een afstand van 1000 lichtjaar, nu nog te zien terwijl ze in werkelijkheid reeds ontploft is, zou je ze moeten waarnemen gedurende de laatste 1000 jaar van jaar leven. Het licht van de explosie, die wel heeft plaatsgevonden, heeft ons dan immers nog niet bereikt. Als zo'n ster nu 10 miljoen jaar leeft, is de kans dat ze nu in haar laatste duizend jaar zit slechts 1 kans op 10 000.

Dus om concreet op uw vraag te antwoorden : ja, het kan in theorie dat je een ster, zichtbaar met het blote oog, nog ziet terwijl ze in het echt reeds "overleden is", maar voor sterren die met het blote oog zichtbaar zijn, is de kans heel klein. Er zijn immers slechts een een paar duizend sterren met het blote oog te zien, en dat zijn lang niet allemaal voldoende zware sterren.
En zoals ik al zei, voor de minder zware sterren is het zo al moeilijk om een te zeggen wanneer je zo'n ster als dood definiëert.

Toch, kijk eens op bijgaande foto : op de rechts foto zie je de ster Sanduleak -69°202a, een ster in de kleine magellaanse wolk, die echter niet met het blote oog zichbaar was. De linkse foto toont hetzelfde gebied kort na 23 februari 1987. Deze ster is pas ontploft als supernova. Dit was de eerste maal dat men van een supernova kon bepalen, welke ster het was die daar ontploft was. Op de rechtse foto staat dus een ster die, toen ze gefotografeerd werd, in realiteit reeds "dood" was, namelijk reeds 168 000 jaar, want dat was haar afstand.

Dus ga er maar van uit dat alle sterren die je met het blote oog kan zien, er ook nog werkelijk zijn. De kans dat het anders is, is heel klein.

Reacties op dit antwoord

Er zijn nog geen reacties op deze vraag.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Zoek andere vragen

© 2008-2020
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen