Welk nut heeft eb en vloed? Dient dit voor het opruimen van het strand?

Lodewijk, 65 jaar
3 augustus 2009

Dag, wel ik wilde feitelijk weten welk nut eb en vloed heeft. Waarom (laat ons nu eens de maan vergeten) blijft het oceaan- en zeewater niet gewoon stil staan. Ik dacht bijvoorbeeld dat het de bedoeling van dit natuurverschijnsel was van het opruimen van het strand of iets dergelijks. Of is dit te simplistisch?
Vriendelijke groeten.

Antwoord

Het antwoord is tweeledig, eerst iets over het 'nut' van het getij. 'Nut' is een mensgericht begrip dat aan verschijnselen en mechanismen een verklaring probeert te geven vanuit het standpunt van de soort mens. Daartegenover staat dat de aarde perfect blijft draaien zonder de mens, en natuurverschijnselen er zijn onafgezien van onze aanwezigheid. Zo ook met het getij. Het getij is het gevolg van de onderlinge aantrekkingskracht van hemellichamen, in dit geval van maan en in mindere mate zon op (vooral het vloeibare deel van) de Aarde. Er gaat dus hoegenaamd geen opzet of bedoeling gepaard met het verschijnsel, hooguit zijn er gevolgen die we kunnen vaststellen of als aangenaam/minder aangenaam inschatten. In het geval van het getij kan het bijvoorbeeld voor de mens als 'vervelend' worden bestempeld dat het zeeniveau plaatselijk (bv. Bay of Fundy, Bristol Channel, ...) op nauwelijks zes uur tijd 15 meter kan varîëren in hoogte. Hierdoor krijg je sterke en gevaarlijke getijstromingen, aanslibbing van havens, de nood om sluizen te voorzien om aanlegplaatsen getijvrij te maken, etc. Positief is dan weer dat we door het getij brede stranden krijgen [zonder getij zou slechts een smalle strook vegetatievrij blijven], rijke schorre- en slikkegebieden, waar bijzondere planten en dieren voorkomen, garnalen en jonge platvis opgroeien etc.

Op de vraag waarom het oceaanwater niet gewoon stil staat nog even dit. De zogenaamde zeespiegel is allesbehalve een spiegel. Zelfs als je het getij wegcijfert, en de windgolven die ontstaan door wrijving over het wateroppervlak, en eventuele tsunami's (door bruuske bewegingen van de zeebodem, landafschuivingen of meteoorinslagen), dan nog zal de zeespiegel geen spiegel zijn. De luchtdruk zorgt ervoor dat het wateroppervlak plaatselijk tientallen centimeter kan variëren: per millibar luchtdrukdaling krijg je zo'n 1cm opstuwing. Plaatselijke verschillen in de dichtheid van het water (zelf beïnvloed door temperatuur en zoutgehalte) en in de opbouw van de zeebodem en de daaruitvolgende zwaartekracht  maken van het oceaanoppervlak een bultige en voortdurend wijzigende "vlakte". En dan zijn er nog zogenaamde planetaire of Rossby golven, die maar enkele centimeter hoog maar wel honderden kilometer lang zijn, en o.i.v. de draaiing en de vorm van de Aarde van oost naar west over de wereldzeeën rollen!

Reacties op dit antwoord

  • 05/08/2009 - Lodewijk (vraagsteller)

    Echt bedankt dat is werkelijk een perfect verstaanbare uitleg.

Enkel de vraagsteller en de wetenschapper kunnen reageren op een antwoord.

Beantwoord door

Dr. Jan Seys

mariene en estuariene wetenschappen

Vlaams Instituut voor de Zee
Wandelaarkaai 7 8400 Oostende
http://www.vliz.be

Zoek andere vragen

© 2008-2021
Ik heb een vraag wordt gecoördineerd door het
Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen