Kan je als individu de oorlog verklaren aan het vaderland?

Antwoord

Beste Kris,

In principe is de term "oorlog" voorbehouden voor conflicten tussen onafhankelijke staten. Voor interne conflicten spreekt men eerder van burgeroorlogen, revoluties, opstanden,...

Maar nu concreet over je vraag. Basis voor elke staatsordening is dat de staat beschikt over het monopolie op geweld: alleen de staat mag in principe geweld gebruiken, de burgers niet. De wapens opnemen om oorlog te voeren tegen de staat is in principe dan ook verboden (hoewel er enkele rechtsfilosofen zijn die menen dat je in opstand mag komen tegen de staat wanneer die haar essentiële functies niet kan waarmaken). Maar feiten stemmen niet altijd overeen met de principes en in de praktijk kan je dus wel de oorlog verklaren aan de staat, maar dan moet je wel bereid zijn de consequenties daarvan te aanvaarden. En voor je een oorlog start moet je natuurlijk aan kansberekening doen. Heb je enige kans om die oorlog te winnen?

Om je eigen voorbeeld aan te halen: je bent verwikkeld in een rechtszaak tegen de staat, bv. omdat je je plicht om belastingen te betalen niet meer erkent. Dan kan het inderdaad jouw verweer zijn voor de rechter dat je je plichten ten aanzien van de staat niet meer erkent, maar veel succes zal je daar niet mee hebben. De rechter zal je nog altijd veroordelen tot het betalen van je achterstallige belastingen (verhoogd met interest, daarbovenop een boete,...). En dan kan je natuurlijk zeggen: "die rechter maakt deel uit van de staat, dus ik erken zijn uitspraken niet". Maar ook dat zal je niet ver helpen. De staat beschikt via dat geweldmonopolie over een legertje aan politiemensen en functionarissen om die rechterlijke beslissing tegenover jou af te dwingen. Bijvoorbeeld voor je belastingschuld zou de staat beslag kunnen leggen op je eigendommen en overgaan tot gedwongen verkoop,...

En zo kan je tal van voorbeelden geven; de staat zal normaliter steeds aan het langste eind trekken. Ook alle mogelijke daden van geweld en terreur die je tegen de staat zou stellen in het kader van je strijd,... kunnen zo bestraft worden door de staat. Dat blijven allemaal misdrijven, zolang je er niet in slaagt om de staat over te nemen. Want uiteindelijk bepaalt de winnaar van een oorlog wat strafbaar is en wat niet. Wanneer je revolutie mislukt, word je vervolgd als een terrorist; wanneer je revolutie lukt, ben je een held en kom je in de vaderlandse geschiedenisboeken voor als een groot man.